Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं महायोगिपुरे द्विजाः । रुद्रावर्ते स चाप्नोति फलं शतमखोद्भवम्

Transliteration

yastatra kurute śrāddhaṃ mahāyogipure dvijāḥ | rudrāvarte sa cāpnoti phalaṃ śatamakhodbhavam

Translation

Wahai kaum dvija, siapa pun yang melaksanakan śrāddha di sana, di Mahāyogipura pada Rudrāvarta, memperoleh pahala yang lahir dari seratus yajña (śatakratu Indra).

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb)

• कुरुते: performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (present); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्

• महायोगिपुरे: in Mahāyogipura
• महायोगिपुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + योगि (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (महायोगिनः पुरम्/महायोगिनां पुरम्); नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचनम्

• द्विजाः: O brāhmaṇas
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचनम्; संबोधनार्थे (O brāhmaṇas)

• रुद्रावर्ते: at Rudrāvarta
• रुद्रावर्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + आवर्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः; पुंलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (correlative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• आप्नोति: obtains
• आप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (present); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्

• शतमखोद्भवम्: arising from Śatamakha (Indra-sacrifice)
• शतमखोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शतमख (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (शतमखात् उद्भवम्/शतमखस्य उद्भवम्); नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्; ‘फलम्’ इति विशेषणम्

Speaker

Brahmasaṃbhava Muni (deduced from concluding verse of the passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudrāvarta (Mahāyogipura)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (dvijāḥ)

Visual Art Cues

Scene: At Mahāyogipura near Rudrāvarta, a householder performs śrāddha on the riverbank: piṇḍas placed on darbha, brāhmaṇas seated to receive offerings, with a Śiva shrine nearby signifying the kṣetra’s power.

Characters & Entities

• Mahāyogipura
• Rudrāvarta
• Śrāddha
• Śatamakha (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Serving the ancestors through śrāddha gains exceptional merit when done at a highly sanctified tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudrāvarta, specifically within/near Mahāyogipura.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of śrāddha (ancestral offerings) at Mahāyogipura/Rudrāvarta.