Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

लिंगं मंकणकन्यस्तं तत्रास्ति सुमहोदयम् । तत्स्पृष्ट्वा मानवाः पापैर्मुच्यंते द्विजसत्तमाः

Transliteration

liṃgaṃ maṃkaṇakanyastaṃ tatrāsti sumahodayam | tatspṛṣṭvā mānavāḥ pāpairmucyaṃte dvijasattamāḥ

Translation

Di sana ada liṅga yang ditegakkan oleh Maṃkaṇaka, berkemuliaan amat agung. Dengan menyentuhnya, manusia terbebas dari dosa, wahai yang utama di antara para dvija.

Word by Word

• लिङ्गम्: the liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मंकणकन्यस्तम्: placed by Maṅkaṇaka
• मंकणकन्यस्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मंकणक + न्यस्त (नि + अस्/न्यस् धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: मंकणकेन न्यस्तम् (placed by Maṅkaṇaka)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Existence/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुमहोदयम्: of very great benefit
• सुमहोदयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + महा + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: सुमहान् उदयः यस्य (very auspicious/very great benefit)

• तत्: that (liṅga)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (object of touching)

• स्पृष्ट्वा: having touched
• स्पृष्ट्वा: Kriya (Verbal adjunct/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया = having touched

• मानवाः: people
• मानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• पापैः: from sins
• पापैः: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; हेतौ/अपादानेऽपि (from sins)

• मुच्यन्ते: are freed
• मुच्यन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/मध्यस्थ-प्रयोग: are released

• द्विजसत्तमाः: O best of brahmins
• द्विजसत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (vocative-sense); षष्ठी-तत्पुरुष: द्विजानां सत्तमाः (best of the twice-born)

Speaker

Narrator (addressing dvijasattamāḥ)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṃkaṇaka-pratiṣṭhita-liṅga (Maṃkaṇakeśvara, probable)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijasattamāḥ (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: A radiant liṅga on a pedestal, said to be established by the sage Maṃkaṇaka; pilgrims approach with folded hands, some touching the liṅga reverently; a palpable aura signifies ‘sumahodayam’ (great glory).

Characters & Entities

• Maṃkaṇaka
• Śiva
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with Śiva’s emblem at a sanctified site—supported by saintly installation—destroys sin and restores dharmic purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Maṃkaṇaka-established Śiva-liṅga shrine within the Nāgarakhaṇḍa tīrtha described in Adhyāya 40.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sparśa (reverent touching of the Śiva-liṅga) as a sin-removing act.