Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तश्चिर्भटिर्नाम योगवित् । तेन पृष्टः स दुर्वासा वेदांतिकमिदं वचः

Transliteration

etasminnaṃtare prāptaścirbhaṭirnāma yogavit | tena pṛṣṭaḥ sa durvāsā vedāṃtikamidaṃ vacaḥ

Translation

Sementara itu datanglah Cirbhaṭi, seorang yang memahami yoga. Ketika ia bertanya, resi Durvāsā menyampaikan sabda ajaran Vedānta ini.

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• अन्तरे: in the interval/meanwhile
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; एतस्मिन् इत्यनेन सह

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः

• चिर्भटिः: Cirbhaṭi (name)
• चिर्भटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिर्भटि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable used to indicate 'named')

• योगवित्: knower of yoga
• योगवित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग + विद् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (योगं वेत्ति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; चिर्भटिः इत्यस्य विशेषणम्

• तेन: by him
• तेन: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• पृष्टः: asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + छद्/पृच्छ् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दुर्वासाः इत्यस्य विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दुर्वासा: Durvāsā
• दुर्वासा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सः इत्यस्य समानाधिकरणम्

• वेदान्तिकम्: Vedāntic
• वेदान्तिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वेदान्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वचः इत्यस्य विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वचः इत्यस्य विशेषणम्

• वचः: speech/statement
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual); Durvāsā is introduced as the forthcoming speaker

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A yogin named Cīrbhaṭi arrives at a sacred spot and respectfully questions the fierce yet luminous sage Durvāsā, who begins a Vedāntic discourse; attendants, trees, and a quiet tīrtha backdrop suggest a didactic hermitage atmosphere.

Characters & Entities

• Cirbhaṭi
• Durvāsā
• Vedānta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places attract realized seekers, and their dialogues transmit higher (Vedāntic) understanding within Purāṇic storytelling.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse situates the meeting within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya milieu; the specific tīrtha name is not stated here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a teaching discourse rather than a rite.