Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

सौत्रामण्याऽथ पशवश्चातुर्मास्या द्विजोत्तमाः । वाजपेयाश्वमेधाश्च राजसूया विशेषतः

Transliteration

sautrāmaṇyā'tha paśavaścāturmāsyā dvijottamāḥ | vājapeyāśvamedhāśca rājasūyā viśeṣataḥ

Translation

Dan pula yajña Sautrāmaṇī, persembahan Paśu, serta ritus musiman Cāturmāsya—wahai yang terbaik di antara para dvija—bersama Vājapeya dan Aśvamedha, dan terutama Rājasūya, telah dilaksanakan.

Word by Word

• सौत्रामण्याः: Sautrāmaṇī sacrifices
• सौत्रामण्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौत्रामणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• अथ: then, and
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (Conjunctive particle/अनन्तर)

• पशवः: animal sacrifices / offerings of animals
• पशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• चातुर्मास्याः: Cāturmāsya sacrifices
• चातुर्मास्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana/Address (Vocative sense/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमाः)

• वाजपेयाḥ: Vājapeya sacrifices
• वाजपेयाḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाजपेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• अश्वमेधाः: Aśvamedha sacrifices
• अश्वमेधाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (अश्वस्य मेधः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (Conjunction/समुच्चय)

• राजसूयाः: Rājasūya sacrifices
• राजसूयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजसूय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (राज्ञः सूयः/सूयः इति)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (Adverb/विशेषणार्थ)

Speaker

Narrator (Skanda Purāṇa narrative voice; exact speaker not explicit in snippet)

Skanda Dialogue

Listener: dvijottama (addressed)

Visual Art Cues

Scene: Grand royal sacrificial panorama: a consecrated king, horse with attendants (Aśvamedha), imperial assembly (Rājasūya), seasonal rite markers (Cāturmāsya), and Sautrāmaṇī offerings.

Characters & Entities

• Sautrāmaṇī
• Paśu-yajña
• Cāturmāsya
• Vājapeya
• Aśvamedha
• Rājasūya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even royal power is sanctified only when aligned with śrauta-dharma—public rites undertaken for order, generosity, and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it supports the broader tīrtha-mahātmya theme by highlighting dharmic acts.

What ritualistic prescription is mentioned?

A catalogue of major śrauta rites, including Cāturmāsya observances and royal sacrifices like Rājasūya and Aśvamedha.