Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 262›Shloka 35
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

तदीशरूपं निर्देहं निर्द्वंद्वं साक्षिमात्रकम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं ध्यातृध्येयविवर्जितम् । नोपमेयमगाधं त्वं स्वीकुरुष्व स्वतेजसा

Transliteration

tadīśarūpaṃ nirdehaṃ nirdvaṃdvaṃ sākṣimātrakam | śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ dhyātṛdhyeyavivarjitam | nopameyamagādhaṃ tvaṃ svīkuruṣva svatejasā

Translation

Realitas Ketuhanan itu tanpa tubuh, melampaui segala pasangan lawan, semata Kesadaran-Saksi. Ia laksana kristal murni yang bening, bebas dari pemisahan antara pamedhita dan yang direnungkan. Wahai Dewi, terimalah dalam dirimu—dengan sinar batinmu sendiri—Kebenaran yang tiada banding dan tak terhingga itu.

Word by Word
तदीशरूपम्its lordly form
तदीशरूपम्:
Karma/Viśeṣya (Object/Qualified term)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (neuter nom/acc sg)
निर्देहम्bodiless
निर्देहम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग) + देह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg; adjective)
निर्द्वन्द्वम्free from dualities
निर्द्वन्द्वम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg; adjective)
साक्षिमात्रकम्mere witness alone
साक्षिमात्रकम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसाक्षिन् (प्रातिपदिक) + मात्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (neuter nom/acc sg; adjective)
शुद्धस्फटिकसंकाशम्resembling pure crystal
शुद्धस्फटिकसंकाशम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक) + स्फटिक (प्रातिपदिक) + संकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष, विशेषण (neuter nom/acc sg; adjective)
ध्यातृध्येयविवर्जितम्devoid of meditator and object of meditation
ध्यातृध्येयविवर्जितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्यातृ (कृदन्त; √ध्यै (धातु) + तृच्, ‘meditator’) + ध्येय (कृदन्त; √ध्यै + यत्, ‘object of meditation’) + विवर्जित (कृदन्त; वि+√वृज्/वर्ज् (धातु) + क्त, ‘devoid of’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (ध्यातृ+ध्येय) इतरेतर-द्वन्द्व + विवर्जित (neuter nom/acc sg; adjective)
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (indeclinable; negation)
उपमेयम्comparable (fit for comparison)
उपमेयम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपमेय (कृदन्त/तद्धित; √मा (धातु) + यत्, ‘comparable’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg; adjective)
अगाधम्unfathomable
अगाधम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ (निषेध) + गाध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg; adjective)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (pronoun; nominative singular)
स्वीकुरुष्वaccept (make it your own)
स्वीकुरुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्वी (उपसर्ग/पूर्वपद) + √कृ (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु √कृ (make/do) with उपपद ‘स्वी’ (accept)
स्वतेजसाby your own radiance/power
स्वतेजसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (neuter instrumental singular)
Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Pārvatī: a serene teaching scene where the deity-form is present yet the focus is on an inner crystal-like radiance symbolizing witness-consciousness; the background suggests a sacred landscape without specifying it.

Characters & Entities
Ī
Īśvara
S
Sākṣin (Witness)
D
Dhyātṛ-dhyeya

FAQs

True realization culminates in nondual awareness where the Witness alone remains—beyond body, beyond dualities, and beyond the split of meditator and meditated.

No specific tīrtha is named in this verse; it is an inner-realization teaching embedded in a māhātmya context.

The instruction is contemplative: abide as the sākṣin and transcend the dyad of dhyātṛ and dhyeya; no external ritual is described.

←Previous Verse
Next Verse→