Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । किमर्थं पितरः सर्वे समायाता ममांतिकम् । देवतानां मया सार्धं संपूज्याः सर्वदा स्थिताः

Transliteration

brahmovāca | kimarthaṃ pitaraḥ sarve samāyātā mamāṃtikam | devatānāṃ mayā sārdhaṃ saṃpūjyāḥ sarvadā sthitāḥ

Translation

Brahmā bersabda: “Wahai para Pitṛ, untuk tujuan apakah kalian semua datang ke hadapanku? Kalian senantiasa kutetapkan sebagai yang patut dipuja, bersama para dewa.”

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: कर्ता (speaker/subject)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• किमर्थम्: why/for what purpose
• किमर्थम्: हेतु (reason interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषणम् (for what reason/why)

• पितरः: the Pitṛs
• पितरः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (पितरः)

• समायाताः: have come/arrived
• समायाताः: क्रिया (predicate of subject)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-या (धातु) → समायात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्गे; भूतकृदन्तः (क्त/PPP) — ‘have come’

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• अन्तिकम्: near (me)
• अन्तिकम्: गन्तव्य/कर्म (goal as object)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; गत्यर्थे द्वितीया (to/near)

• देवतानाम्: of the deities
• देवतानाम्: सम्बन्ध (of the gods)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• मया: by/with me
• मया: सहकारक/करण (with/by me)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: सहकारक (accompaniment marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; सहार्थक-क्रियाविशेषणम् (together with)

• संपूज्याः: to be worshipped/should be honored
• संपूज्याः: विधेय (predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: सम्-√पूज् (धातु) → संपूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्गे; विधिलिङ्गार्थे भाव्य/यत्-प्रत्ययान्तः (Gerundive/तव्यत्-समर्थ) — ‘to be worshipped/should be honored’

• सर्वदा: always
• सर्वदा: कालाधिकरण (time adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (always)

• स्थिताः: are stationed/stand
• स्थिताः: क्रिया (predicate of subject)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्गे; भूतकृदन्तः (क्त/PPP) — ‘are/stand’

Speaker

Brahmā (Vidhī/Kamalāsana)

Skanda Dialogue

Listener: Pitṛs (collective)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā in a luminous sabhā questions the assembled Pitṛs who stand with a subdued group of human spirits; devas are implied as co-worshipped presences, creating a layered celestial court.

Characters & Entities

• Brahmā
• Pitṛs
• Devatās

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma places Pitṛs among the venerable powers; honoring them is aligned with honoring the gods.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is dialogic and cosmological; it does not name a specific tīrtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it affirms the principle that Pitṛs are always worthy of worship (pūjā) along with devatās.