Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 110

Devanagari script

यथा पूर्वं महाभाग वदोपायं लघूत्तमम् । एकाहिकेन श्राद्धेन येनास्माकं हि शाश्वती । प्रीतिः संजायते देव त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर

Transliteration

yathā pūrvaṃ mahābhāga vadopāyaṃ laghūttamam | ekāhikena śrāddhena yenāsmākaṃ hi śāśvatī | prītiḥ saṃjāyate deva tvatprasādātsureśvara

Translation

Seperti dahulu, wahai Mahābhāga, katakanlah upaya yang terbaik dan paling sederhana—agar melalui śrāddha satu hari timbul kepuasan abadi bagi kami, wahai Dewa, wahai Penguasa para Deva, berkat anugerah-Mu.

Word by Word

• यथा: as, in the manner that
• यथा: Sambandha (Manner/Correlation)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकार/रीति-वाचक (adverb of manner)

• पूर्वम्: formerly, earlier
• पूर्वम्: Adhikarana (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावे प्रयुक्तम्; कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• वद: tell, speak
• वद: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थक), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• उपायम्: means, method
• उपायम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: उपाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• लघूत्तमम्: the easiest/best (very easy)
• लघूत्तमम्: Karma (Object, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: लघु (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘उपायम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• एकाहिकेन: by a one-day (rite)
• एकाहिकेन: Karaṇa (Instrument)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अह (प्रातिपदिक) + इक (तद्धित) → एकाहिक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थे ‘एकाह’ (one-day) + तद्धित ‘-इक’; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘श्राद्धेन’ इत्यस्य विशेषणम्

• श्राद्धेन: by the śrāddha rite
• श्राद्धेन: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• येन: by which
• येन: Karaṇa (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रश्नार्थक/यत्-शब्दः

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; उत्तम-पुरुष-सर्वनाम

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः; अवधारण/हेतु-प्रदर्शक (emphatic/indeed)

• शाश्वती: eternal, lasting
• शाश्वती: Karta (Subject, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘प्रीतिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रीतिः: satisfaction, pleasure
• प्रीतिः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• संजायते: arises, is produced
• संजायते: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: सम्+जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वत्प्रसादात्: from your grace
• त्वत्प्रसादात्: Apadana/Hetu (Source/Cause)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (अपादान/हेतु)

• सुरेश्वर: O lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Pitṛs (addressing Brahmā)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pitṛs request the ‘best easy method’; Brahmā, radiant and compassionate, prepares to reveal a concise śrāddha ordinance; symbolic items (tila, kuśa, piṇḍa, water) appear arranged neatly, suggesting simplicity and completeness.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Brahmā
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma adapts with compassion: even a simplified rite, done rightly, can secure lasting ancestral satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse focuses on an upāya (method) for śrāddha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ekāhika-śrāddha—performing a one-day śrāddha as an effective remedy for sustaining Pitṛ-prīti.