Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

रोहिताश्व उवाच । भगवन्नत्र ये मर्त्याः सर्वे विघ्नसमन्विताः । शुभकृत्येषु सर्वेषु जायंते शुचयोऽपि च

Transliteration

rohitāśva uvāca | bhagavannatra ye martyāḥ sarve vighnasamanvitāḥ | śubhakṛtyeṣu sarveṣu jāyaṃte śucayo'pi ca

Translation

Rohitāśva berkata: Wahai Bhagavan, semua manusia di sini diliputi rintangan. Dalam setiap perbuatan suci dan mujur, halangan muncul—bahkan bagi mereka yang murni.

Word by Word

• रोहिताश्वः: Rohitāśva
• रोहिताश्वः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोहिताश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• भगवन्: O Lord / O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम

• मर्त्याः: mortals
• मर्त्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (of मर्त्याः)

• विघ्न-समन्विताः: accompanied by obstacles
• विघ्न-समन्विताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक) + समन्वित (सम्+अन्वि/अनु+इ धातु, क्त कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समासः (विघ्नैः समन्विताः = endowed with obstacles); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• शुभ-कृत्येषु: in auspicious rites/acts
• शुभ-कृत्येषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (शुभं कृत्यम्); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सर्वेषु: in all
• सर्वेषु: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (of शुभकृत्येषु)

• जायन्ते: arise / occur
• जायन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्

• शुचयः: pure (people)
• शुचयः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (of मर्त्याः)

• अपि: even / also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (also/even)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

Speaker

Rohitāśva

Skanda Dialogue

Listener: Mārkaṇḍeya

Visual Art Cues

Scene: Rohitāśva, troubled, speaks with folded hands; his face shows concern. The sage listens compassionately. In the background, symbolic ‘vighnas’—storm clouds, tangled paths—hint at unseen impediments to auspicious rites.

Characters & Entities

• Rohitāśva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even purity and good intention do not automatically prevent vighnas; dharma requires guidance, right method, and divine alignment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse speaks generally within a tīrtha-māhātmya setting; the specific site is not identified in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription yet—this is the seeker’s problem-statement that leads to a vrata or observance for vighna-śānti.