Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 82

मृकण्डोऽपि सपुत्रश्च तस्मिन्स्थाने पितामहम् । स्थापयामास संहृष्टो ज्येष्ठे ज्येष्ठास्थिते विधौ

mṛkaṇḍo'pi saputraśca tasminsthāne pitāmaham | sthāpayāmāsa saṃhṛṣṭo jyeṣṭhe jyeṣṭhāsthite vidhau

Kemudian Mṛkaṇḍu pun, bersama putranya, dengan sukacita menegakkan pratishthā Pitāmaha (Brahmā) di tempat itu juga, ketika upacara yang semestinya terlaksana pada bulan Jyeṣṭha saat nakṣatra Jyeṣṭhā.

मृकण्डःMṛkaṇḍa
मृकण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृकण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अप्यर्थक (also)
सपुत्रःtogether with (his) son
सपुत्रः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम्; विशेषणम् (मृकण्डः); समासः—तत्पुरुषः (पुत्रेण सह)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक (conjunction)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th case/Locative); एकवचनम्; सर्वनाम
स्थानेplace
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्
पितामहम्Pitāmaha (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचनम्
स्थापयामासinstalled / set up
स्थापयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) [णिच्] → स्थापयामास
Formलकारः—लिट् (Periphrastic Perfect); पुरुषः—प्रथम; वचनम्—एकवचनम्; पदम्—परस्मैपदम्; धातुः—स्था (णिच् causative: स्थापय-)
संहृष्टःdelighted
संहृष्टः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + हृष् (धातु) → संहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम्; विशेषणम् (मृकण्डः)
ज्येष्ठेin the best/foremost
ज्येष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्; विशेषणम् (विधौ)
ज्येष्ठास्थितेsituated in the foremost (place)
ज्येष्ठास्थिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ-स्थित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्; विशेषणम् (विधौ); समासः—तत्पुरुषः (ज्येष्ठे स्थितः)
विधौin the rite/ordinance (or in Brahmā, ‘Vidhā’)
विधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्

Deductive (Narrative voice within Tīrthamāhātmya; likely Sūta continuing the account)

Type: kshetra

Scene: Mṛkaṇḍu ṛṣi with his son performing a consecration: placing or installing a Brahmā icon/altar at the sacred site, with ritual vessels, flowers, and fire; the sky/time marked as Jyeṣṭha season.

M
Mṛkaṇḍu
P
Pitāmaha (Brahmā)

FAQs

Sacred acts gain special potency when performed at holy places with correct ritual timing and joyful devotion.

The tīrtha of Adhyāya 21, later known as Bālasakhya-tīrtha, where Pitāmaha’s installation is narrated.

A deity installation/establishment (sthāpanā/pratiṣṭhā) aligned with Jyeṣṭha month and Jyeṣṭhā nakṣatra.