Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

स सर्वैर्भूमिपालैश्च सर्वतः परिपीडितः । राज्यभ्रंशसमोपेतः प्राप्तो रैवतकं गिरिम्

Transliteration

sa sarvairbhūmipālaiśca sarvataḥ paripīḍitaḥ | rājyabhraṃśasamopetaḥ prāpto raivatakaṃ girim

Translation

Ia ditindas dari segala arah oleh para raja lainnya. Terjatuh dari kerajaannya, ia pun sampai ke Gunung Raivataka.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘भू्मिपालैः’ इति विशेषण

• भूमिपालैः: by kings/rulers
• भूमिपालैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भूमि + पाल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमेः पालाः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• सर्वतः: from all sides
• सर्वतः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• परिपीडितः: oppressed
• परिपीडितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परि + पीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि-भावः

• राज्यभ्रंशसमोपेतः: having suffered loss of kingdom
• राज्यभ्रंशसमोपेतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: राज्य + भ्रंश + सम् + उप + इ (धातु) → उपेत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (राज्यभ्रंशेन समोपेतः = endowed with loss of kingdom)

• प्राप्तः: reached
• प्राप्तः: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; गत्यर्थे

• रैवतकं: Raivataka
• रैवतकं: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रैवतक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘गिरिम्’ इति विशेषण

• गिरिम्: mountain
• गिरिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Viśvāmitra (narration)

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Raivataka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When worldly supports collapse, the dharmic path often turns toward sacred landscapes and pilgrimage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mount Raivataka is named as a key location in the narrative leading into the tīrtha’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse marks the transition into sacred geography where tīrtha-acts are typically performed.