Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नरोत्तम । द्वितीया जायते शुद्धिर्यथा नष्टान्वये द्विजे । तस्माद्वद महाराज यद्भूयः श्रोतुमर्हसि

etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi narottama | dvitīyā jāyate śuddhiryathā naṣṭānvaye dvije | tasmādvada mahārāja yadbhūyaḥ śrotumarhasi

Wahai insan utama, segala yang engkau tanyakan telah kukisahkan—bagaimana kemurnian kedua, yang memulihkan, dapat timbul bahkan bagi seorang dvija yang silsilahnya telah kabur. Maka, wahai mahārāja, katakanlah: apa lagi yang patut engkau dengar?

एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (4th/6th), एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
आख्यातम्has been explained
आख्यातम्:
Kriya (Result state)
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
यत्which (that)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम्-सम्बन्धी
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन
नरोत्तमO best of men
नरोत्तम:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनर-उत्तम (प्रातिपदिक; नर + उत्तम)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
द्वितीयाsecond
द्वितीया:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शुद्धिः)
जायतेarises/is born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
शुद्धिःpurification
शुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यथाas/how
यथा:
Sambandha (Manner marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/how)
नष्टlost
नष्ट:
Adhikarana (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अन्वये)
अन्वयेin lineage/descent
अन्वये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्वय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
द्विजेin the case of a Brahmin (twice-born)
द्विजे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Inference marker)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-रूपेण अव्यय (ablatival adverb), हेत्वर्थ (therefore)
वदtell/speak
वद:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहा-राजन् (प्रातिपदिक; महा + राजन्)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन
यत्that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक
भूयःfurther/again
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरर्थक (again/more)
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), अव्ययभाव
अर्हसिyou deserve/are fit
अर्हसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन

Viśvāmitra

Listener: Mahārāja (narottama)

Scene: A teacher-sage (Bhartṛyajña) finishing his explanation to a king; the king leans forward to ask further questions; calm closure with an invitation to continue the discourse.

M
Mahārāja
D
Dvija

FAQs

Even when social markers like lineage are obscured, dharma provides a path for restoration and renewed purity.

No particular tīrtha is named in this verse; it functions as a transition within the Tīrthamāhātmya narration.

It references the doctrine of “second purity” (renewed śuddhi) for a dvija with lost lineage, without detailing the steps in this particular verse.