Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्य मृत्युभयं कुतः । साऽद्य पंचदशी राम ज्येष्ठमाससमुद्भवा । ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता तस्मात्स्नातुं त्वमर्हसि

Transliteration

yastatra kurute snānaṃ tasya mṛtyubhayaṃ kutaḥ | sā'dya paṃcadaśī rāma jyeṣṭhamāsasamudbhavā | jyeṣṭhānakṣatrasaṃyuktā tasmātsnātuṃ tvamarhasi

Translation

Siapa pun yang mandi suci di sana, bagaimana mungkin takut akan kematian tinggal padanya? Hari ini, wahai Rāma, adalah tithi kelima belas yang lahir dalam bulan Jyeṣṭha, bersatu dengan nakṣatra Jyeṣṭhā; maka engkau patut mandi (di tīrtha itu).

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• तस्य: for him/of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• मृत्युभयम्: fear of death
• मृत्युभयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मृत्योः भयम् = fear of death)

• कुतः: from where?/how?
• कुतः: Hetu-prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः (अव्यय/प्रश्नाव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative: whence/how)

• सा: that (she)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अद्य: today
• अद्य: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-अव्यय

• पञ्चदशी: the fifteenth lunar day
• पञ्चदशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पञ्चदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (तिथि-नाम)

• राम: O Rāma
• राम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• ज्येष्ठमाससमुद्भवा: arising in the month of Jyeṣṭha
• ज्येष्ठमाससमुद्भवा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ + मास + समुद्भवा (सम्+उद्+भू; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ज्येष्ठमासात् समुद्भवा = arising in the month Jyeṣṭha)

• ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता: conjoined with the Jyeṣṭhā constellation
• ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठा + नक्षत्र + संयुक्त (सम्+युज्; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ज्येष्ठानक्षत्रेण संयुक्ता = joined with Jyeṣṭhā nakṣatra)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• स्नातुम्: to bathe
• स्नातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive/तुमन्त), प्रयोजन (purpose)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अर्हसि: ought/are fit
• अर्हसि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from the advisory tone and continuity)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pitāmaha/Brahmā-tīrtha (bathing spot)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Rāma

Visual Art Cues

Scene: The guide emphatically declares that bathing here removes fear of death, then points out the auspicious alignment: Jyeṣṭha month’s fifteenth day with Jyeṣṭhā nakṣatra, urging Rāma to bathe now.

Characters & Entities

• Rāma
• Jyeṣṭha month
• Pañcadaśī (Pūrṇimā context)
• Jyeṣṭhā Nakṣatra
• Tīrtha-snānā (bathing at the sacred ford)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A holy bath undertaken with right time and faith is portrayed as a powerful purifier that even dispels existential fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The unnamed ‘there’ refers to the tīrtha being recommended in this adhyāya, later specified as a renowned tīrtha near Mārkaṇḍeya’s hermitage.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha on Jyeṣṭha pañcadaśī (full-moon) when joined with Jyeṣṭhā nakṣatra.