Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

त्वया शंका न कर्तव्या सुतस्यास्य कृते द्विज । अज्ञानादेव ते जातो दैवयोगेन बालकः

Transliteration

tvayā śaṃkā na kartavyā sutasyāsya kṛte dvija | ajñānādeva te jāto daivayogena bālakaḥ

Translation

Wahai brāhmaṇa (dvija), janganlah engkau menyimpan keraguan bahwa anak ini adalah putramu. Sesungguhnya karena ketidaktahuan, dan oleh pertautan takdir (daiva-yoga), bocah ini terlahir bagimu.

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/करण), एकवचनम्; लिङ्गम्—(सामान्य/पुं-प्रयोगः)

• शङ्का: doubt
• शङ्का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/प्रथमा), एकवचनम्

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negative particle)

• कर्तव्या: to be done / should be made
• कर्तव्या: Karya (Obligation/कार्य)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: तव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)

• सुतस्य: of (the) son
• सुतस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/षष्ठी), एकवचनम्

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; पुं/नपुंसक-प्रयोगः

• कृते: for the sake of
• कृते: Hetu (Purpose/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: कृत (प्रातिपदिक; कृ-धातु-निष्पन्न)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगः ‘कृते’ (= हेतु/कारणार्थे, for the sake of); मूलतः सप्तमी-एकवचन-रूपम्

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्

• अज्ञानात्: from ignorance
• अज्ञानात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/अपादान), एकवचनम्

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• जातः: was born
• जातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-कृदन्त (past passive participle) ‘जात’; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि-प्रयोगः (as finite-like predicate)

• दैवयोगेन: by divine conjunction / by fate
• दैवयोगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दैव (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (दैवस्य योगः); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• बालकः: the boy
• बालकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (contextual) audience/śaunaka-like sages (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: A worried brāhmaṇa stands with folded hands, a child nearby; a divine or sage-like figure speaks gently, dispelling suspicion; the setting hints at a sacred grove or tīrtha-bank without specifying landmarks.

Characters & Entities

• Brahmā
• Dvija (brāhmaṇa, addressee)
• The child (Pippalāda, contextually)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

One should move from doubt to dharmic acceptance; fate and ignorance can entangle lives, but responsibility and righteousness restore order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya cycle within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is doctrinal reassurance about destiny, birth, and rightful acceptance.