Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

तस्मान्नैतद्धृदि स्थाप्यं कर्मनिंद्यं करिष्यसि । यत्तस्यांशं प्रभोक्ता त्वं वयं सर्वे प्रभुंजकाः

Transliteration

tasmānnaitaddhṛdi sthāpyaṃ karmaniṃdyaṃ kariṣyasi | yattasyāṃśaṃ prabhoktā tvaṃ vayaṃ sarve prabhuṃjakāḥ

Translation

Karena itu, jangan simpan pikiran ini di dalam hati dan jangan melakukan perbuatan tercela—dengan anggapan, ‘Engkau akan menikmati bagiannya, dan kami semua pun akan turut menikmati.’

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; अव्ययीभावेन हेतु/निमित्तार्थे ‘तस्मात्’ = ‘therefore/from that’

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; ‘this’ (object of mental placing)

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• स्थाप्यम्: should be placed/kept
• स्थाप्यम्: Vidhi (Obligation predicate)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (भाव्य/कर्तव्य), ‘स्थाप्य’ (gerundive/future passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-भावः = ‘to be placed/should be placed’

• कर्मनिन्द्यम्: blameworthy as an act
• कर्मनिन्द्यम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक) + निन्द्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मणि निन्द्यम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (एतत्/स्थाप्यम्)

• करिष्यसि: you will do
• करिष्यसि: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Shashthi-sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अंशम्: a share/portion
• अंशम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• प्रभोक्ता: the chief enjoyer/consumer
• प्रभोक्ता: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: प्र + भुज् (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त-कर्तृवाचक (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nom./1st), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (वयम्)

• प्रभुञ्जकाः: enjoyers/consumers
• प्रभुञ्जकाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: प्र + भुज् (धातु) + ण्वुल्/अक (कृत्-प्रत्यय; agent)
• Form: कृदन्त-कर्तृवाचक, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Father

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A didactic moment: an elder/ascetic admonishes a householder, warning him not to keep a corrupt thought in his heart; the listener stands with lowered gaze, hands folded, the ‘heart’ motif subtly shown (lotus/inner flame).

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Do not rationalize wrongdoing by imagining shared enjoyment; blameworthy karma remains blameworthy and must not be chosen.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as moral instruction within the Tīrthamāhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an ethical prohibition against undertaking condemned actions.