Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

मासं मासं प्रति सदा शांता दांता जितेंद्रियाः । ततो मासा वसानेऽन्ये चक्रुस्तच्छांतिकं द्विजाः

māsaṃ māsaṃ prati sadā śāṃtā dāṃtā jiteṃdriyāḥ | tato māsā vasāne'nye cakrustacchāṃtikaṃ dvijāḥ

Bulan demi bulan, senantiasa tenang, terkendali, dan menaklukkan indria, para brāhmaṇa melaksanakan śānti yang sama; lalu pada akhir bulan, brāhmaṇa lainnya pun melakukan śānti itu pula.

मासम्month
मासम्:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; आवृत्त्यर्थे (repetition)
मासम्month (each month)
मासम्:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (each month)
प्रतिper, each
प्रति:
Sambandha (Relation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्ययम्; वितरण/प्रत्येकत्वे (per, each)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: always)
शान्ताःpeaceful
शान्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
दान्ताःself-controlled
दान्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
जितेन्द्रियाःhaving conquered the senses
जितेन्द्रियाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जि) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (इन्द्रियाणि जितानि येषाम्)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम्; अपादान/क्रमे (then, thereafter)
मासाःmonths
मासाः:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; कालपरिमाणवाचकः
वसानेat the end
वसाने:
Adhikarana (Location/Time locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवसान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
चक्रुःperformed
चक्रुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (that)
शान्तिकम्pacificatory rite
शान्तिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशान्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
द्विजाःBrahmins
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Narrator within Nāgarakhaṇḍa

Type: kshetra

Scene: A time-lapse-like depiction: month after month, calm brāhmaṇas rotate in service, performing the same śānti rite; their faces serene, bodies restrained, ritual space kept pure and orderly.

B
Brāhmaṇas
Ś
Śānti rite
M
Monthly observance

FAQs

Continuity in disciplined practice—calmness, restraint, and sense-control—sustains auspiciousness over time.

The verse emphasizes the recurring observance within the Nāgarakhaṇḍa tīrtha context, without naming a distinct site in this line.

A recurring monthly cycle of śāntika rites, with officiants continuing in succession at month’s end.