Adhyaya 30

Verse 1

लोमश उवाच । वल्गमानं तमायांतं तारका सुरमोजसा । आजघान च वज्रेण इंद्रो मतिमतां वरः

Lomaśa berkata: “Ketika Tāraka melompat maju dengan daya laksana dewa, Indra—yang terbaik di antara para bijaksana—memukulnya dengan vajra (petir).”

Verse 2

तेन वज्रप्रहारेण तारको विह्वलीकृतः । पतितोऽपि समुत्थाय शक्त्या तं प्राहरद्द्विपम्

Oleh hantaman vajra itu, Tāraka tertegun. Namun meski terjatuh, ia bangkit kembali dan menghantam gajah itu dengan śakti-nya.

Verse 3

पुरंदरं गजस्थं हि अपातया भूतले । हाहाकारो महानासीत्पतिते च पुरंदरे

Ia menjatuhkan Purandara (Indra) yang duduk di atas gajah itu ke tanah. Ketika Purandara jatuh, terdengarlah pekik kegemparan yang besar.

Verse 4

तारकेणापि तत्रैव यत्कृतं तच्छृणु प्रभो । पतितं च पदाक्रम्य हस्ताद्वज्रं प्रगृह्य च

Wahai Prabhu, dengarkan apa yang dilakukan Tāraka di sana juga: menginjak yang telah rebah, ia merenggut wajra (petir) dari tangannya dan menggenggamnya.

Verse 5

हतं देवेंद्रमालोक्य तारको रिपुसूदनः । वज्रघातेन महताऽताडयत्तु पुरंदरम्

Melihat Devendra (Indra) telah ditumbangkan, Tāraka—pembinas a musuh—lalu menghantam Purandara dengan pukulan wajra yang dahsyat.

Verse 6

त्रिशूलमुद्यम्य महाबलस्तदा स वीरभद्रो रुषितः पुरंदरम् । संरक्षमाणो हि जघान तारकं शूलेन दैत्यं च महाप्रभेण

Lalu Vīrabhadra yang sangat perkasa, murka, mengangkat trisula; demi melindungi Purandara, ia menumbangkan Tāraka sang daitya dengan trisula yang bercahaya agung itu.

Verse 7

शूलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले । पतितोऽपि महातेजास्तारकः पुनरुत्थितः

Terhantam oleh pukulan trisula, Tāraka jatuh ke permukaan bumi; namun meski telah rebah, ia yang bercahaya besar itu bangkit kembali.

Verse 8

जघान परया शक्त्या वीरभद्रं तदोरसि । वीरभद्रोपि पतितः शक्तिघातेन तस्य वै

Dengan tombak Śakti yang tertinggi, ia menghantam dada Vīrabhadra; dan Vīrabhadra pun jatuh, benar-benar roboh oleh hantaman śakti itu.

Verse 9

सगणाश्चैव देवाश्च गंधर्वोरगराक्षसाः । हाहाकारेण महता चुक्रुशुश्च पुनःपुनः

Para dewa beserta bala mereka—juga para Gandharwa, Nāga, dan Rākṣasa—berulang-ulang meratap dengan ratapan besar “hā hā!”.

Verse 10

तदोत्थितः सहसा महाबलः स वीरभद्रो द्विषतां निहंता । त्रिशूलमुद्यम्य तडित्प्रकाशं जाज्वल्यमानं प्रभया निरंतरम् । स्वरोचिषा भासितदिग्वितानं सूयदुबिंबाग्न्युडुमण्डलाभम्

Lalu Vīrabhadra—yang mahaperkasa, pembinasa musuh—seketika bangkit. Ia mengangkat triśūla yang seterang kilat, menyala dengan cahaya yang tak terputus; oleh sinarnya sendiri ia menerangi bentangan segala penjuru—laksana cakra matahari, laksana api, laksana lingkaran bintang-bintang.

Verse 11

त्रिशूलेन तदा यावद्धंतुकामो महाबलः । निवारितः कुमारेण मावधीस्त्वं महामते

Ketika yang mahaperkasa itu, hendak membunuh dengan triśūla, hampir menghantam, Kumāra menahannya: “Jangan bunuh dia, wahai yang berhati luhur.”

Verse 12

जगर्ज च महातेजाः कार्त्तिकेयो महाबलः

Dan Kārttikeya, yang mahaperkasa lagi bercahaya agung, mengaum lantang.

Verse 13

तदा जयेत्यभिहितो भूतैराकाशसंस्थितैः । शक्त्या परमया वीरस्तारकं हंतुमुद्यतः

Kemudian, diseru dengan pekik “Jaya!” oleh para bhūta yang berada di angkasa, sang pahlawan bersiap membunuh Tāraka dengan śakti-nya yang tertinggi (tombak suci).

Verse 14

तारकस्य कुमारस्य संग्रामस्तत्र दुःसहः । जातस्ततो महाघोरः सर्वभूतभयंकरः

Di sana pertempuran antara Tāraka dan Kumāra menjadi tak tertahankan; darinya bangkit pertikaian yang amat mengerikan, menakutkan semua makhluk.

Verse 15

शक्तिहस्तौ च तौ वीरौ युयुधाते परस्परम् । शक्तिभ्यां भिन्नहस्तौ तौ महासाहससंयुतौ

Kedua pahlawan itu, masing-masing menggenggam śakti (tombak), saling bertempur; dengan tombak mereka meremukkan tangan satu sama lain—keduanya berhati sangat gagah.

Verse 16

परस्परं वंचयंतौ सिंहाविव महाबलौ । वैतालिकीं समाश्रित्य तथा वै खेचरीं गतिम्

Seperti dua singa perkasa yang saling memperdaya dan mengatasi, mereka menempuh gerak vaitālikī, dan juga khecarī—gerak yang menjelajah angkasa.

Verse 17

पार्वतं मतमाश्रित्य शक्त्या शक्तिं निजघ्नतुः । एभिर्मतैर्महावीरौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्

Bersandar pada siasat ‘parvata’ (gunung), dua mahāvīra itu menghantamkan śakti pada śakti; dengan manuver-manuver ini mereka menggelar pertempuran yang luhur dan dahsyat.

Verse 18

अन्योन्यसाधकौ भूत्वा महाबलपराक्रमौ । जघ्नतुः शक्तिधाराभी रणे रणविशारदौ

Menjadi lawan yang sepadan, besar dalam kekuatan dan keberanian, kedua ahli perang itu saling menghantam di medan laga dengan hujan śakti (tombak).

Verse 19

मूर्ध्नि कण्ठे तथा बाह्वोर्जान्वोश्चैव कटीतटे । वक्षस्युरसि पृष्ठे च चिच्छिदतुः परस्परम्

Di kepala, leher, lengan, lutut, pinggang, dada, dan punggung—demikianlah mereka saling menghantam dan melukai berulang-ulang.

Verse 20

तदा तौ युध्यमानौ च हन्तुकामौ महाबलौ । प्रेक्षका ह्यभवन्सर्वे देवगन्धर्वगुह्यकाः

Ketika dua yang maha perkasa itu bertempur dengan niat membunuh, semua Dewa, Gandharwa, dan Guhyaka pun menjadi penonton pertempuran itu.

Verse 21

ऊचुः परस्परं सर्वे कोऽस्मिन्युद्धे विजेष्यते । तदा नभोगता वाणी उवाच परिसांत्व्य वै

Mereka semua saling berkata, “Siapakah yang akan menang dalam perang ini?” Lalu terdengarlah suara dari angkasa, sungguh, untuk menenteramkan mereka.

Verse 22

तारकं हि सुराश्चाद्य कुमारोऽयं हनिष्यति । मा शोच्यतां सुराः सर्वैः सुखेन स्थीयतां दिवि

“Wahai para Sura (Dewa), Kumāra ini sungguh akan membunuh Tāraka hari ini. Jangan bersedih; tinggallah kalian semua dengan tenteram di surga.”

Verse 23

श्रुत्वा तदा तां गगने समीरितां तदैव वाचं प्रमथैः परीतः । कुमारकस्तं प्रति हंतुकामो दैत्याधिपं तारकमुग्ररूपम्

Mendengar suara yang diucapkan di angkasa itu, dan dikelilingi para Pramatha, Kumāra yang muda—berniat membunuh—maju menghadapi Tāraka, penguasa Daitya yang berwujud garang.

Verse 24

शक्त्या तया महाबाहुराजघान स्तनांतरे । तारकं ह्यसुरश्रेष्ठं कुमारो बलवत्तरः

Dengan tombak sakti itu, Kumāra yang berlengan perkasa menghantam Tāraka, yang utama di antara para Asura, tepat di antara dadanya; sebab Kumāra lebih kuat lagi, ia menundukkan pemuka Asura itu.

Verse 25

तं प्रहारमना दृत्य तारको दैत्यपुंगवः । कुमारं चाऽपि संक्रुद्धः स्वशक्त्या चाजघान वै

Mengabaikan pukulan itu, Tāraka—laksana banteng di antara para Daitya—murka, lalu dengan tombak saktinya sendiri menghantam Kumāra sebagai balasan.

Verse 26

तेन शक्तिप्रहारेण शांकरिर्मूर्च्छितोऽभवत् । मुहूर्ताच्चेतनां प्राप्तः स्तूयमानो महर्षिभिः

Oleh hantaman tombak itu, Śāṃkari (Kumāra, putra Śaṅkara) pun pingsan. Sesaat kemudian ia sadar kembali, sementara para maharṣi melantunkan pujian kepadanya.

Verse 27

यथा सिंहो मदोन्मत्तो हंतुकामस्तथैव च । कुमारस्तारकं दैत्यमाजघान प्रतापवान्

Laksana singa yang mabuk gairah, berhasrat membunuh, demikianlah Kumāra yang perkasa dan penuh tejas menghantam daitya Tāraka dengan dahsyat.

Verse 28

एवं परस्परेणैव कुमारश्चैव तारकः । युयुधातेऽतिसंरब्धौ शक्तियुद्धपरायणौ

Demikianlah Kumāra dan Tāraka saling berhadapan dan bertempur; keduanya sangat murka, sepenuhnya menekuni perang tombak (śakti-yuddha).

Verse 29

अभ्यासपरमावास्तामन्योन्यविजिगीषया । तथा तौ युध्यमानौ च चित्ररूपौ तपस्विनौ

Didorong oleh kemahiran senjata yang terlatih dan hasrat menaklukkan satu sama lain, kedua tapa itu—meski masih bertarung—tampak menakjubkan rupanya, laksana resi perkasa dalam tapa yang dahsyat.

Verse 30

धाराभिश्च अणीभीश्च सुप्रयुक्तौ च जघ्नतुः । अवलोकपराः सर्वे देवगन्धर्वकिन्नराः

Dengan hujan senjata dan peluru tajam yang dilemparkan dengan sangat terampil, keduanya saling menghantam; dan semua dewa, gandharwa, serta kinnara berdiri terpaku, hanya menatap pertempuran itu.

Verse 31

विस्मयं परमं प्राप्ता नोचुः किंचन तस्य वै । न ववौ च तदावायुर्निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः

Diliputi keheranan yang paling dalam, mereka tidak mengucapkan sepatah kata pun. Saat itu angin pun tidak berhembus, dan matahari menjadi redup—cahayanya seakan tertutup.

Verse 32

हिमालयोऽथ मेरुश्च श्वेतकूटश्च दर्दुरः । मलयोऽथ महाशैलो मैनाको विंध्यपर्वतः

Himalaya dan Meru, Śvetakūṭa dan Dardura; Malaya—gunung agung itu—Maināka dan Vindhya—

Verse 33

लोकालोकौ महाशैलौ मानसोत्तरपर्वतः । कैलासो मन्दरो माल्यो गन्धमादन एव च

Lokāloka—gunung besar itu—dan Mānasottara; Kailāsa, Mandara, Mālya, serta Gandhamādana juga—

Verse 34

उदयाद्रिर्महेंद्रश्च तथैवास्तगिरिर्महान्

Udayādri dan Mahendra, dan demikian pula Astagiri yang agung—

Verse 35

एते चान्ये च बहवः पर्वताश्च महाप्रभाः । स्नेहार्द्दितास्तदाजग्मुः कुमारं च परीप्सवः

Mereka ini dan banyak gunung lain yang bercahaya agung, digerakkan oleh kasih, datang ke sana—hendak melindungi Kumāra dan berdiri di sisinya.

Verse 36

ततः स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे प्रतिबोधयन्

Lalu putra Śaṅkara—anak Girijā—melihat semua gunung itu ketakutan dan gelisah, lalu berbicara kepada mereka, menasihati dan menenteramkan.

Verse 37

कुमार उवाच । मा खिद्यत महाभागा मा चिंता क्रियतां नगाः । घातयाम्यद्य पापिष्ठं सर्वेषामिह पश्यताम्

Kumāra bersabda: “Wahai yang berbahagia, jangan bersedih; wahai gunung-gunung, jangan cemas. Hari ini, di hadapan semua yang berhimpun di sini, akan kupunahkan si paling berdosa itu.”

Verse 38

एवं समाश्वास्य तदा मनस्वी तान्पर्वतान्देवगणैः समेतान् । प्रणम्य शंभुं मनसा हरिप्रियः स्वां मातरं चैव नतः कुमारः

Demikianlah, setelah menenteramkan gunung-gunung yang berhimpun bersama para dewa, Kumāra yang teguh—kekasih Hari—bersujud dalam batin kepada Śambhu, dan juga menunduk hormat kepada ibunya sendiri.

Verse 39

कार्त्तिकेयस्ततः शक्त्या निचकर्त रिपोः शिरः । तच्छिरो निपपातोर्व्यां तारकस्य च तत्क्षणात् । एवं स जयमापेदे कार्त्तिकेयो महाप्रभुः

Kemudian Kārttikeya, dengan śakti (tombak sucinya), memenggal kepala musuh. Seketika itu juga kepala Tāraka jatuh ke bumi. Demikianlah Sang Mahaprabhu Kārttikeya meraih kemenangan.

Verse 40

ददृशुस्तं सुरगणा ऋषयो गुह्यकाः खगाः । किंनराश्चारणाः सर्पास्तथा चैवाप्सरो गणाः

Para dewa melihat beliau; demikian pula para ṛṣi, para Guhyaka, burung-burung; para Kiṃnara, para Cāraṇa, para ular, serta rombongan Apsaras.

Verse 41

हर्षेण महताविष्टास्तुष्टुवुस्तं कुमारकम् । विद्याधर्यश्च ननृतुर्गायकाश्च जगुस्तदा

Dipenuhi sukacita besar, mereka memuji Kumāra yang muda itu. Para Vidyādharī menari, dan para penyanyi melantunkan kidung pada saat itu.

Verse 42

एवं विजयमापन्नं दृष्ट्वा सर्वे मुदा युताः । ततो हर्षात्समागम्य स्वांकमारोप्य चात्मजम्

Melihat beliau demikian menang, semua dipenuhi kegembiraan. Lalu, dalam sukacita, Sang Ibu maju, mengangkat putranya ke pangkuan, dan memeluknya erat.

Verse 43

परिष्वज्य तु गाढेन गिरिजापि तुतोष वै । स्वोत्संगे च समारोप्य कुमारं सूर्यवर्चसम्

Dengan pelukan yang erat, Girijā (Pārvatī) pun merasa puas. Menempatkan Kumāra yang bercahaya laksana matahari di pangkuannya sendiri, ia bersukacita.

Verse 44

लालयामास तन्वंगी पार्वती रुचिरेक्षणा । ऋषीभिः सत्कृतः शंभुः पार्वत्या सहितस्तदा

Pārvatī yang ramping-beranggota, bermata elok, membelai putranya dengan kasih. Saat itu Śambhu (Śiva) pun dihormati oleh para resi, bersama Pārvatī.

Verse 45

आर्यासनगता साध्वी शुशुभे मितभाषिणी । संस्तूयमाना मुनिभिः सिद्धचारणपन्नगैः

Duduk di singgasana mulia, sang wanita suci yang tutur katanya terukur tampak bersinar. Ia dipuji oleh para muni, para Siddha, Cāraṇa, dan para Nāga.

Verse 46

नीराजिता तदा देवैः पार्वती शंभुना सह । कुमारेण सहैवाथ शोममाना तदा सती

Kemudian para dewa memuliakan Pārvatī bersama Śambhu, dan juga bersama Kumāra, dengan upacara nīrājana—pengayunan pelita suci. Saat itu Sang Satī yang mulia tampak bersinar gemilang.

Verse 47

हिमालयस्तदागत्य पुत्रैश्च परिवारितः । मेर्वाद्यैः पर्वतैश्चैव स्तूयमानः परोऽभवत्

Lalu Himālaya datang, dikelilingi oleh putra-putranya. Dipuji oleh Meru dan gunung-gunung lainnya, ia menjadi amat cemerlang dan luhur.

Verse 48

तदा देवगणाः सर्व इन्द्राद्य ऋषिभिः सह । पुष्पवर्षेण महात ववर्षुरमितद्युतिम् । कुमारमग्रतः कृत्वा नीराजनपरा बभुः

Kemudian semua rombongan dewa, dipimpin Indra, bersama para resi, menurunkan hujan bunga yang agung kepada Dia yang bercahaya tak terhingga. Menempatkan Kumāra di hadapan, mereka tekun mempersembahkan nīrājana/ārati.

Verse 49

गीतवादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । संस्तूयमानो विविधैः सूक्तैर्वेदविदां वरैः

Di tengah gemuruh nyanyian dan bunyi alat musik—dan terlebih lagi oleh lantunan agung Brahma-ghoṣa (mantra suci)—ia dipuji dengan beragam sūkta oleh para mahā-vidvān, para ahli Veda yang utama.

Verse 50

कुमारविजयंनाम चरित्रं परमाद्भुतम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

Kisah suci yang amat menakjubkan ini, bernama ‘Kemenangan Kumāra’, bersifat ilahi: ia melenyapkan segala dosa dan menganugerahkan segala keinginan yang layak bagi manusia.

Verse 51

ये कीर्त्तयंति शुचयोऽमितभाग्ययुक्ताश्चानंत्यरूपमजरामरमादधानाः । कौमारविक्रममहात्म्यमुदारमेतदानंददायकमनोर्थकरं नृणां हि

Mereka yang suci, dianugerahi keberuntungan tak terhingga, dan meneguhkan kontemplasi pada Yang Berwujud Tanpa Batas—tak lapuk dan tak mati—ketika melagukan kemuliaan luhur keberanian Kumāra ini, kisah ini memberi sukacita dan memenuhi tujuan hati manusia.

Verse 52

यः पठेच्छृणुयाद्वापि कुमारस्य महात्मनः । चरितं तारकाख्यं च सर्वपापैः समुच्यते

Siapa pun yang melantunkan—atau bahkan hanya mendengarkan—riwayat suci Kumāra yang berhati agung, khususnya kisah bernama ‘Tāraka’, akan sepenuhnya terbebas dari segala dosa.