Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

Transliteration

vimānamāruhya tadā mahāyaśāḥ sa śāṃkariḥ sarvagaṇairupetaḥ | śriyā sametaḥ parayā babhau mahānsa vījyamānaścamarairmahāprabhaiḥ

Translation

Kemudian putra Śaṅkara yang termasyhur itu (Kumāra) menaiki vimāna, disertai seluruh gaṇa; ia bersinar dengan kemegahan agung. Berlimpah śrī yang tertinggi, ia tampak mulia, diipasi dengan cāmara yang bercahaya.

Word by Word

• विमानम्: a celestial car
• विमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund): 'having mounted'

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• महायशाः: greatly renowned
• महायशाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा + यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; महा + यशस् (बहुयशस्वी)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• शांकरिः: Śāṅkari (connected with Śaṅkara)
• शांकरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शांकरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शंकरसम्बन्धी (epithet)

• सर्व: all
• सर्व: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member)

• गणैः: by the groups (attendants)
• गणैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• उपेतः: accompanied
• उपेतः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उप-इ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• श्रिया: with splendor/fortune
• श्रिया: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• समेतः: joined/attended
• समेतः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-इ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• परया: supreme
• परया: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; श्रिया इति विशेषणम्

• बभौ: shone/appeared
• बभौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (पुनरुक्ति)

• वीज्यमानः: being fanned
• वीज्यमानः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वीज् (धातु) + यमान (शानच्/मान)
• Form: वर्तमानकृदन्त (passive present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• चमरैः: with yak-tail fans
• चमरैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: चमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• महा: great
• महा: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member)

• प्रभैः: very splendid
• प्रभैः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; महा + प्रभ (महाप्रभ)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kumāra, son of Śaṅkara, rises on a vimāna surrounded by gaṇas; he gleams with supreme śrī while attendants wave radiant cāmara-whisks, creating a haloed, regal tableau.

Characters & Entities

• Kumāra (Skanda)
• Śaṅkara (Śiva)
• Gaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The protector of dharma appears with divine majesty; spiritual authority is marked by śrī (splendour) and righteous purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of Kedāra-khaṇḍa’s Kedārakṣetra-centered tradition, but it primarily magnifies Skanda’s divine manifestation rather than naming a site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.