Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 106

Devanagari script

पाशं च वरुणो राजा ध्वजयष्टिं समीरणः । सोमो गुडं धनेशश्च गदां सुमहतीं दृढाम्

Transliteration

pāśaṃ ca varuṇo rājā dhvajayaṣṭiṃ samīraṇaḥ | somo guḍaṃ dhaneśaśca gadāṃ sumahatīṃ dṛḍhām

Translation

Raja Varuṇa mengangkat pāśa (jerat); Samīraṇa (Vāyu) memegang tongkat panji; Soma membawa gada; dan Dhaneśa (Kubera) menggenggam pemukul yang sangat besar dan kokoh.

Word by Word

• पाशम्: noose
• पाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजा: king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ध्वजयष्टिम्: flagstaff
• ध्वजयष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ध्वज-यष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ध्वजस्य यष्टिः)

• समीरणः: Samīraṇa (Wind)
• समीरणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समीरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सोमः: Soma (Moon)
• सोमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गुडम्: mace/club (guḍa)
• गुडम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• धनेशः: Lord of wealth (Kubera)
• धनेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धनस्य ईशः)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सुमहतीम्: very great
• सुमहतीम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय-समासः (सु + महती)

• दृढाम्: firm, solid
• दृढाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृढ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Varuṇa with pāśa, Vāyu holding a tall banner-staff, Soma bearing a mace, Kubera gripping a massive club—each poised yet dwarfed by the infant deity’s serene radiance.

Characters & Entities

• Varuṇa
• Vāyu (Samīraṇa)
• Soma
• Kubera (Dhaneśa)
• Pāśa
• Dhvaja-yaṣṭi
• Gadā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The many powers of the cosmos assemble, yet their strength is secondary to the Supreme who grants efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned; the verse lists deities and their weapons.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.