Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

Devanagari script

योषिद्रूपं समाश्रित्य तिष्ठतेऽत्राकुतोऽभया । इत्थं क्षणं तां निर्वर्ण्य स राजागात्तदंतिकम्

Transliteration

yoṣidrūpaṃ samāśritya tiṣṭhate'trākuto'bhayā | itthaṃ kṣaṇaṃ tāṃ nirvarṇya sa rājāgāttadaṃtikam

Translation

Dengan mengambil rupa seorang wanita, ia berdiri di sini tanpa gentar—maka dari mana datangnya takut? Demikian, setelah memandangnya sejenak, sang raja pun mendekatinya.

Word by Word

• योषित्-रूपम्: the form of a woman
• योषित्-रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योषित् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योषितः रूपम्)

• समाश्रित्य: having assumed / having taken refuge in
• समाश्रित्य: Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having resorted to/assuming’

• तिष्ठते: stands / remains
• तिष्ठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• अकुतः: from where / how
• अकुतः: Sambandha (Interrogative modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: अकुतः (अव्यय)
• Form: निपात/प्रश्नार्थ-अव्यय; ‘from where?/whence?’ (often idiomatic: ‘how/why’)

• अभया: fearless
• अभया: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (निर्भया)

• इत्थम्: thus
• इत्थम्: Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Karma (Extent of time/कालकर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे नपुंसकवत्), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• निर्वर्ण्य: having examined / having looked at
• निर्वर्ण्य: Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्-√वर्ण् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक; ‘having observed/described/examined’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• राजा: the king
• राजा: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अगात्: went
• अगात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (अनद्यतनभूत/अोरिस्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तत्-अन्तिकम्: to her/his vicinity
• तत्-अन्तिकम्: Karma (Goal/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य अन्तिकम् = near him/her)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśī Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A king, momentarily arrested by wonder, sees a figure in a woman’s form standing fearlessly in a sacred setting; after a brief gaze he steps closer, the space charged with divine concealment.

Characters & Entities

• The king
• Vidyādharī maiden (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer form can conceal deeper realities; discernment is needed even when circumstances appear harmless.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.