Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90
Devanagari script
चित्रगे चित्रलेखे त्वं पातालतलशायिनः । किंचिदाविर्भवच्चारु तारुण्यालंकृतींल्लिख
Transliteration
citrage citralekhe tvaṃ pātālatalaśāyinaḥ | kiṃcidāvirbhavaccāru tāruṇyālaṃkṛtīṃllikha
Translation
“Wahai Citralekhā yang mahir dalam seni rupa, gambarkan pula mereka yang berbaring di lapisan Pātāla; tampakkan sedikit pesona masa muda mereka yang elok, dihiasi tanda-tanda kematangan muda.”
Word by Word
चित्रगेO Citragā/Citraga (name)
चित्रगे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootचित्रग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; नामविशेषः (सम्भवतः सखी-नाम)
चित्रलेखेO Citralekhā
चित्रलेखे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootचित्रलेखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पातालतलशायिनःthose lying on the floor of the netherworld (Pātāla)
पातालतलशायिनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल-तल-शायिन् (प्रातिपदिक; शायिन् = √शी (धातु) णिनि)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुषः—पातालतले शयन्ति इति
किञ्चित्somewhat
किञ्चित्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम)
Formपरिमाण/अल्पार्थक-अव्यय (a little/somewhat)
आविर्भवत्becoming manifest / appearing
आविर्भवत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआविर्-भू (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-सम्भव), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग रूपे अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘प्रकटं भवत्’
चारुbeautiful
चारु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (कर्मविशेषण)
तारुण्यालङ्कृतीन्adornments of youth / youthful ornaments
तारुण्यालङ्कृतीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतारुण्य-अलङ्कृति (प्रातिपदिक; अलङ्कृति = √कृ (धातु) क्तिन् उपसर्गेण)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—तारुण्यस्य अलङ्कृतयः/अलङ्काराः
लिखdraw/depict
लिख:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Ratnāvalī
Visual Art Cues
Scene: Citralekhā, master artist, is asked to depict Pātāla-dwellers—Nāgas and other beings—rendered with charming youthful features and ornaments, emerging as if from shadow into visibility on the painted surface.
Characters & Entities
R
RatnāvalīC
CitralekhāP
PātālaFAQs
It portrays the vastness of creation across realms—heaven, earth, and netherworld—within the Purāṇic worldview.
No specific Kāśī tīrtha is named in this verse.
None.