Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

Devanagari script

दूरादालोकयांचक्रे निषादान्मत्स्यजीविनः । पक्षौ विधूय पक्षींद्रो रजसापूर्य रोदसी

Transliteration

dūrādālokayāṃcakre niṣādānmatsyajīvinaḥ | pakṣau vidhūya pakṣīṃdro rajasāpūrya rodasī

Translation

Dari kejauhan ia melihat para Niṣāda, yang hidup dari menangkap ikan. Mengibaskan sayapnya, sang raja burung memenuhi bentangan langit dan bumi dengan debu.

Word by Word

• दूरात्: from afar
• दूरात्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-अर्थे अव्यय (ablatival adverb)

• आलोकयाम्-चक्रे: looked at, observed
• आलोकयाम्-चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-लोकय् (धातु, caus./denom.) + कृ (धातु)
• Form: परिप्रास-रचना (periphrastic perfect): ‘आलोकयाम्’ (नामधातु-भाव) + ‘चक्रे’ (लिट्, प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्)

• निषादान्: Niṣādas (fisher-folk)
• निषादान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निषाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• मत्स्य-जीविनः: fish-livers; fishermen
• मत्स्य-जीविनः: Apposition (Same referent/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक) + जीविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (मत्स्येन जीविनः)

• पक्षौ: (his) two wings
• पक्षौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन

• विधूय: having shaken
• विधूय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-धू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• पक्षी-इन्द्रः: king of birds (Garuḍa)
• पक्षी-इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पक्षिन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पक्षिणाम् इन्द्रः)

• रजसा: with dust
• रजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• आपूर्य: having filled
• आपूर्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-पूॄ/पूर् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• रोदसी: the two worlds: heaven and earth
• रोदसी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन (द्यावापृथिव्यौ)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: Garuḍa, high in the sky, spots Niṣāda fishers from afar; he shakes his wings, raising a vast cloud of dust that fills the horizons.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Niṣādas (fishers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It sets the scene for dharma in action—power is mobilized to rectify a wrong, especially connected with protecting the righteous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within the Kāśī-khaṇḍa framework; it narrates events rather than naming a particular Kāśī tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.