Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

Devanagari script

अशास्त्रवर्तिनो भूपाल्लुब्धात्कृत्वा प्रतिग्रहम् । ब्राह्मणः सान्वयो याति नरकानेकविंशतिम्

Transliteration

aśāstravartino bhūpāllubdhātkṛtvā pratigraham | brāhmaṇaḥ sānvayo yāti narakānekaviṃśatim

Translation

Bila seorang brāhmaṇa menerima pemberian (pratigraha) dari raja yang tamak dan tidak berjalan menurut śāstra, maka ia—beserta garis keturunannya—jatuh ke dua puluh satu neraka.

Word by Word

• अशास्त्रवर्तिनः: of one who does not follow scripture
• अशास्त्रवर्तिनः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-शास्त्र (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः (शास्त्रे न वर्तते इति)

• भूपालात्: from a king
• भूपालात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: भूपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• लुब्धात्: greedy
• लुब्धात्: Viśeṣaṇa (Qualifier of source/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लुब्ध (प्रातिपदिक; √लुभ् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषणम् (भूपालात्)

• कृत्वा: having done/taken
• कृत्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• प्रतिग्रहम्: acceptance (of a gift)
• प्रतिग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रति-ग्रह (प्रातिपदिक; √ग्रह् + घञ्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सान्वयः: together with his lineage/family
• सान्वयः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + अन्वय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (अन्वयेन सह)

• याति: goes
• याति: Kriya (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नरकान्: hells
• नरकान्: Karma (Goal/object of motion/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• एकविंशतिम्: twenty-one
• एकविंशतिम्: Viśeṣaṇa (Numeral qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकविंशति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (एकं च विंशतिः) संख्यावाचक-विशेषणम् (नरकान्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A moral tableau: a greedy king offers a heavy gift; a brāhmaṇa hesitates; behind them, a shadowy vision of narakas as a cautionary backdrop.

Characters & Entities

• Kāśī (implied by Kāśīkhaṇḍa context)
• King (bhūpāla)
• Naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity and patronage must be ethically sourced; unrighteous wealth harms both recipient and lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to Kāśī Khaṇḍa’s conduct-teachings; it is not a localized tīrtha praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avoid accepting gifts (pratigraha) from greedy rulers who do not follow śāstra.