Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

न राज्यं राज्यमित्याहू राज्यश्रीः प्रेयसी ध्रुवम् । सप्तांगमपि तद्राज्यं तया हीनं तृणायते

na rājyaṃ rājyamityāhū rājyaśrīḥ preyasī dhruvam | saptāṃgamapi tadrājyaṃ tayā hīnaṃ tṛṇāyate

“Orang berkata: kerajaan saja bukanlah ‘kerajaan’ sejati; kemuliaan kedaulatan sesungguhnya adalah sang kekasih. Bahkan negeri yang lengkap dengan tujuh anggota pun, tanpa dia, menjadi hina laksana rumput.”

not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
राज्यम्(true) kingdom
राज्यम्:
Karta (Predicate nominal/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय
आहुःthey say
आहुः:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी
राज्यश्रीःroyal fortune, prosperity of the kingdom
राज्यश्रीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्य + श्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—राज्यस्य श्रीः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
प्रेयसीbeloved (wife)
प्रेयसी:
Karta (Predicate nominal/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रेयसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate noun)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (indeclinable adverbial use)
सप्ताङ्गम्having seven limbs (seven constituents)
सप्ताङ्गम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (सप्त अङ्गानि यस्य)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying राज्यम्)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तयाby her
तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (refers to preyasī)
हीनम्deprived (of)
हीनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying राज्यम्)
तृणायतेis (worth) like straw
तृणायते:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतृणाय् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदी; ‘तृणायते’ = becomes like grass / is considered as straw

Mālyaketu (the king)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: A symbolic composition: the seven emblems of kingship (army, treasury, ministers, fort, etc.) shown diminished or fading, while Kalāvatī stands radiant; the king points to her as true ‘rājyaśrī’.

M
Mālyaketu
K
Kalāvatī
S
Saptāṅga-rājya (seven-limbed state)

FAQs

Even perfected worldly systems are secondary to inner fulfillment and dharmic commitment; external power is hollow without the heart’s anchor.

The verse is not a direct tīrtha-praise; it supports the storyline that leads toward Kāśī’s sacred merit.

None; the teaching is ethical and contemplative.