Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

कलावति नमस्तुभ्यं कुरुनोपि समीहितम् । जनिं सफलयास्माकं नय नः प्रार्थ्य भूपतिम्

kalāvati namastubhyaṃ kurunopi samīhitam | janiṃ saphalayāsmākaṃ naya naḥ prārthya bhūpatim

Wahai Kalāvatī, sembah sujud kami kepadamu; kabulkanlah juga hasrat kami. Jadikan kelahiran kami berbuah: mohonlah kepada raja dan tuntunlah kami (ke sana).

कलावतिO Kalāvatī
कलावति:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकलावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमः-प्रयोगे निपातवत् (indeclinable in salutation construction)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीय-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
कुरुdo
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नःfor us
नः:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी/द्वितीया-रूप (Genitive/Accusative enclitic), बहुवचन; अत्र कर्म/सम्प्रदानार्थे (for us)
अपिalso / even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षाबोधक-अव्यय (also/even)
समीहितम्the desired (thing)
समीहितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसम्-ईहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईह् (धातु) क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्तान्त (desired/aimed-at thing)
जनिम्birth / life
जनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजनि (प्रातिपदिक; जन्म/उत्पत्ति-अर्थ)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सफलयmake fruitful
सफलय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√फल् (धातु) णिच् (causative)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (make fruitful)
अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
नयlead
नय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नःus
नः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथम-पुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (Accusative) बहुवचन (enclitic)
प्रार्थ्यhaving requested
प्रार्थ्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√अर्थ् (धातु) उपसर्ग-प्र; ल्यप्-प्रत्यय (gerund)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया (having requested)
भूपतिम्the king
भूपतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूः पति:)

Kalāvatī’s attendants (petitioning her)

Tirtha: Jñānavāpī

Type: kund

Scene: Attendants bow to Kalāvatī, pleading: ‘Lead us there after requesting the king’; Kalāvatī appears as a composed, compassionate guide figure.

K
Kalāvatī
K
King (bhūpati)

FAQs

A ‘fruitful birth’ is defined through access to sacred places and devotion, sought with humility and proper social permission.

Contextually, Jñānavāpī in Kāśī—the desire they wish to fulfill.

A practical prescription: obtain rightful permission (from the king) and undertake tīrtha-yātrā.