Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

अहो अनिंधनो वह्निर्ज्वलत्येष निरंतरम् । अलं तप्त्वा महाविष्णो वरं वरय सत्तम

aho aniṃdhano vahnirjvalatyeṣa niraṃtaram | alaṃ taptvā mahāviṣṇo varaṃ varaya sattama

“Sungguh menakjubkan! Api tanpa bahan bakar menyala di sini tanpa henti. Cukuplah tapa itu, wahai Mahāviṣṇu—wahai yang terbaik di antara makhluk, pilihlah anugerah.”

अहोah!
अहो:
Sambandha (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादिबोधक निपात
अनिन्धनःfuel-less
अनिन्धनः:
Karta (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + इन्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समासभाव (without fuel)
वह्निःfire
वह्निः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ज्वलतिburns
ज्वलति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
एषःthis
एषः:
Karta (अनुवाद/निर्देश)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
निरन्तरम्continuously
निरन्तरम्:
Kriya-visheshana (रीति)
TypeIndeclinable
Rootनिरन्तर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative)
अलम्enough
अलम्:
Kriya-visheshana (पर्याप्ति)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formपर्याप्त्यर्थक अव्यय (enough/sufficient)
तप्त्वाhaving performed austerity
तप्त्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: तप् (to heat/perform austerity)
महाविष्णोO Mahāviṣṇu
महाविष्णो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहाविष्णु (प्रातिपदिक)
Formसमासः (कर्मधारय): महान् विष्णुः; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वरयchoose
वरय:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; धातु: वृ (to choose)
सत्तमO best one
सत्तम:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषणरूपेण (best of beings)

Śiva

Tirtha: Cakra-puṣkariṇī

Type: kund

Listener: In-text audience (not specified)

Scene: Śiva gestures toward the blazing aura around Viṣṇu: a flame that needs no wood; the air shimmers; Śiva’s face shows wonder and compassion as he invites Viṣṇu to ask a boon; Pārvatī watches with gentle approval; the tank’s surface reflects the firelight.

Ś
Śiva
M
Mahāviṣṇu
T
Tapas
A
Anindhana-vahni (unfueled fire)

FAQs

When tapas becomes perfected, divine grace responds—boons arise as a consequence of sustained purity and concentration.

The Kāśī setting around Cakra-puṣkariṇī, where the extraordinary tapas is acknowledged by Śiva.

The verse refers to tapas culminating in vara-prārthanā (requesting a boon), a common Purāṇic pattern after prolonged austerity.