Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

त्रिरात्रं पंचरात्राणि सांख्ययोगादयस्तथा । विष्णोराराधनं श्रेष्ठं मुक्तयेऽभिहितं किल

trirātraṃ paṃcarātrāṇi sāṃkhyayogādayastathā | viṣṇorārādhanaṃ śreṣṭhaṃ muktaye'bhihitaṃ kila

Tapa tiga malam, lima malam, serta laku Sāṅkhya dan Yoga memang disebutkan; namun untuk mokṣa dinyatakan bahwa pemujaan kepada Viṣṇu adalah sarana yang paling utama.

त्रिरात्रम्three nights (a three-night observance)
त्रिरात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगुसमासः (त्रीणि रात्राणि)
पञ्चरात्राणिfive nights (five-night observances)
पञ्चरात्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; द्विगुसमासः (पञ्च रात्राणि)
सांख्ययोगादयःSāṅkhya, Yoga, and the like
सांख्ययोगादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसांख्य (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः/समाहारार्थः (सांख्यश्च योगश्च आदयश्च)
तथाlikewise, also
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वयार्थक क्रियाविशेषणम् (likewise/also)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
आराधनम्worship
आराधनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआ + राध् (धातु) → आराधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कृदन्त-भाववाचक (action noun: worship)
श्रेष्ठम्best, supreme
श्रेष्ठम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (आराधनम् इति)
मुक्तयेfor liberation
मुक्तये:
Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन
अभिहितम्has been stated/declared
अभिहितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + धा (धातु) → अभिहित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘कथितम्/उक्तम्’
किलindeed, it is said
किल:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः (hearsay/emphasis: indeed, it is said)

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A didactic scene in Kāśī: a teacher enumerates austerities and yogic paths, then points to Viṣṇu’s worship as the highest liberator; background hints of ghats and temple spires.

V
Viṣṇu
S
Sāṅkhya
Y
Yoga

FAQs

Among many disciplines and observances, devotion expressed as worship of Viṣṇu is praised as a foremost means to liberation.

The verse occurs within the Kāśīkhaṇḍa context, where the broader teaching supports the mokṣa-oriented greatness of Kāśī (Vārāṇasī).

Night-based observances (three-night and five-night vratas) are referenced, alongside devotional worship (ārādhana) of Viṣṇu.