Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

वैकुंठैश्वर्यमासाद्य हरेरित्थं हरः स्वयम् । कैलासे प्रमथैः सार्धं स्वैरं क्रीडत्युमापतिः

vaikuṃṭhaiśvaryamāsādya hareritthaṃ haraḥ svayam | kailāse pramathaiḥ sārdhaṃ svairaṃ krīḍatyumāpatiḥ

Demikianlah, setelah meraih kemuliaan ketuhanan Vaikuṇṭha milik Hari, Hara sendiri—Umāpati—bersukaria dengan bebas di Kailāsa bersama para Pramatha.

वैकुण्ठैश्वर्यम्the sovereignty of Vaikuṇṭha
वैकुण्ठैश्वर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ (प्रातिपदिक) + ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वैकुण्ठस्य ऐश्वर्यम्)
आसाद्यhaving attained
आसाद्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ + सद् (धातु) → आसाद्य (कृदन्त; ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभाववत् कृदन्त (gerund/absolutive): having attained
हरेःof Hari
हरेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
इत्थम्thus
इत्थम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (thus/in this manner)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक/स्वतन्त्रार्थक (by himself)
कैलासेon Kailāsa
कैलासे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
प्रमथैःwith the Pramathas (attendants)
प्रमथैः:
Sahakari (Association/सहकारी)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सार्धम्together with
सार्धम्:
Sahakari (Association/सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with/together)
स्वैरम्freely
स्वैरम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative: freely/at will)
क्रीडतिplays / sports
क्रीडति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
उमापतिःthe Lord of Umā
उमापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उमायाः पतिः)

Skanda (narrator) to Agastya (deduced from Kāśīkhaṇḍa convention)

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Listener: Śaunaka and other Ṛṣis (contextual)

Scene: Śiva (Umāpati) on snow-bright Kailāsa, surrounded by pramathas/gaṇas in joyous attendance; a subtle Vaikuṇṭha radiance (golden-blue aura) overlays the scene, indicating the attained 'Vaikuṇṭha-aiśvarya'.

V
Vaikuṇṭha
H
Hari (Viṣṇu)
H
Hara (Śiva)
K
Kailāsa
P
Pramathas
U
Umā

FAQs

Divine abodes symbolize fulfilled sovereignty and bliss; harmony between Hari and Hara is upheld in Purāṇic theology.

Kailāsa and Vaikuṇṭha are mentioned as divine realms; the chapter remains situated within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered teaching.

None; it is descriptive, portraying Śiva’s divine freedom and abode.