Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

श्रीभगवानुवाच । ध्रुवावधेहि वक्ष्यामि हितं तव महामते । येन ते निश्चलं सम्यक्पदमेतद्भविष्यति

śrībhagavānuvāca | dhruvāvadhehi vakṣyāmi hitaṃ tava mahāmate | yena te niścalaṃ samyakpadametadbhaviṣyati

Śrī Bhagavān bersabda: “Wahai Dhruva, dengarkan dengan saksama. Wahai yang berhati agung, akan Kukatakan apa yang sungguh demi kebaikanmu—dengan itu keadaan tertinggi yang teguh ini akan menjadi milikmu dengan benar.”

श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + भगवान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय: श्रीमान् भगवान्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ध्रुवO Dhruva
ध्रुव:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
अवधेहिlisten/heed
अवधेहि:
Kriyā (Imperative)
TypeVerb
Rootअव + धा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थ: ‘धारय/मनसि निधेहि’
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हितम्what is beneficial
हितम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक; √धा/√हि-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘beneficial (thing)’
तवfor you / of you
तव:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहि: महती मतिः यस्य सः
येनby which
येन:
Karaṇa (Instrument/means)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सम्बन्धसूचक ‘by which/through which’
तेfor you
ते:
Sampradāna (Recipient/for whom)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/सम्प्रदान) एकवचन (ते = तुभ्यम्) वा षष्ठी एकवचन (ते = तव); अत्र अर्थतः ‘for you’
निश्चलम्steady/immovable
निश्चलम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootनिश्चल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषण
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पदम्state/abode/position
पदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (पदम्)
भविष्यतिwill become / will be
भविष्यति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Bhagavān (the Lord; within Dhruva narrative)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Dhruva

Scene: A divine figure (Bhagavān) addressing Dhruva with a gesture of instruction; Dhruva stands/sits with folded hands, attentive; the background hints at Kāśī’s sacred skyline as the destination of the teaching.

B
Bhagavān
D
Dhruva

FAQs

Divine guidance (upadeśa) leads to a stable, higher spiritual attainment when received with attentive listening.

Not in this verse; the subsequent verses explicitly turn toward Kāśī (Vārāṇasī) and Viśveśvara.

Śravaṇa (attentive hearing) of the Lord’s beneficial instruction.