Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68
Devanagari script
यदा सौधाद्विनिर्यायाः पद्मरेखांकितं पदम् । प्राणानां ते यियासूनां तदा तदवलंबनम्
Transliteration
yadā saudhādviniryāyāḥ padmarekhāṃkitaṃ padam | prāṇānāṃ te yiyāsūnāṃ tadā tadavalaṃbanam
Translation
Ketika engkau keluar dari istana dan menjejakkan kaki yang bertanda garis-garis bak teratai, maka jejak itu sendiri menjadi sandaran bagi napas-hidupku yang hendak pergi.
Word by Word
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal link/कालसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक — ‘when’
सौधात्from the palace
सौधात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसौध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन — ‘from the palace/mansion’
विनिर्यायाःyou go out
विनिर्यायाः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + निर् + या (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन — ‘you go out’ (काव्ये दीर्घ-आदेशः)
पद्मरेखाlotus-like lines
पद्मरेखा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + रेखा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘lotus-lines’
अङ्कितम्marked
अङ्कितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्क् (धातु) → अङ्कित (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘marked/inscribed’ (पदम्-विशेषण)
पदम्footstep/foot
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘foot/step’
प्राणानाम्of (my) life-breaths
प्राणानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — ‘of the life-breaths’
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन — ‘of you/your’
यियासूनाम्wishing to depart
यियासूनाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) → यियासु (कृदन्त)
Formकृदन्त (सन्-इच्छार्थक/Desiderative participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — ‘of those wishing to go’ (प्राणानाम् विशेषण)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक — ‘then’
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘that’ (अवलम्बनम्-विशेषण)
अवलम्बनम्support
अवलम्बनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअव + लम्ब् (धातु) → अवलम्बन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘support/prop’
Speaker
Unspecified in excerpt (Kāśīkhaṇḍa narrative voice; speaker not explicit here)
FAQs
It portrays the beloved’s presence as life-sustaining, using lotus-foot symbolism that often also resonates with devotional (bhakti) imagery.
No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the Kāśīkhaṇḍa narrative setting.
None.