Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64
Devanagari script
अहो बलीयान्सविधिर्येन जाता भवानिति । प्रतिक्षणं जनन्येति शिक्ष्यमाणोतिदुर्मदः
Transliteration
aho balīyānsavidhiryena jātā bhavāniti | pratikṣaṇaṃ jananyeti śikṣyamāṇotidurmadaḥ
Translation
Mereka berkata: “Ah, sungguh perkasa takdir yang membuat engkau terlahir!” Namun meski diajar, setiap saat ia kembali kepada ibunya, dengan kesombongan yang berlebih.
Word by Word
अहोalas!/oh!
अहो:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादि-बोधक अव्यय (interjection)
बलीयान्stronger, more powerful
बलीयान्:
Karta (Predicate nominative/विशेष्य-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक (stronger)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विधिःfate, ordinance
विधिः:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
येनby which/whom
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative)
जाताborn
जाता:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (जननी/स्त्री-कर्तृवाच्ये) ‘born’
भवान्you
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम (honorific ‘you’)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय
प्रतिक्षणम्every moment
प्रतिक्षणम्:
Kala-adhikarana (Time adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रति + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb)
जननिO mother
जननि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय
शिक्ष्यमाणःbeing instructed
शिक्ष्यमाणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootशिक्ष् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि (being instructed)
अतिexcessively
अति:
Upasarga/Intensifier
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier: excessively)
दुर्मदःvery arrogant
दुर्मदः:
Karta (Predicate/विशेष्य-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootदुर् + मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (दुष्टः मदः यस्य/दुर्मदः = very arrogant)
Speaker
Unspecified narrator/admonisher in narrative (within Skanda’s Kāśīkhaṇḍa discourse to Agastya-context)
FAQs
Pride blocks learning; even good birth is meaningless without humility and willingness to accept correction.
No specific tīrtha is mentioned; the ethical lesson is embedded in the Kāśī section.
None.