Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 67

Devanagari script

पीडितो वृद्धभावेन भक्त्या प्रीतो नरेश्वर । उद्देशं कथयिष्यामि द्विक्रोशाभ्यन्तरे स्थितः

Transliteration

pīḍito vṛddhabhāvena bhaktyā prīto nareśvara | uddeśaṃ kathayiṣyāmi dvikrośābhyantare sthitaḥ

Translation

Wahai raja, meski aku tersiksa oleh renta, aku berkenan oleh bhakti-mu. Akan kujelaskan letaknya—berada dalam lingkar dua krośa.

Word by Word

• पीडितः: afflicted
• पीडितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• वृद्धभावेन: by old age / due to aged condition
• वृद्धभावेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृद्धस्य भावः)

• भक्त्या: through devotion
• भक्त्या: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् ईश्वरः)

• उद्देशम्: the description / indication
• उद्देशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उद्देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• कथयिष्यामि: I will tell
• कथयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु, णिजन्त)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विक्रोशाभ्यन्तरे: within two krośas
• द्विक्रोशाभ्यन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्या, प्रातिपदिक) + क्रोश (प्रातिपदिक) + अभ्यन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (द्विक्रोशस्य अभ्यन्तरम्)

• स्थितः: situated
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

Speaker

Unnamed Purāṇic narrator/guide figure within the narrative (addressing a king, likely Yudhiṣṭhira-context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ravitīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: An elderly sage, physically worn yet inwardly bright, addresses a devoted king and points toward a mapped sacred circuit around the river ford.

Characters & Entities

• Nareśvara (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion draws guidance: the tradition ties bhakti with precise sacred-geographical instruction for pilgrimage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the Ravitīrtha context, now giving its spatial ‘uddeśa’ (locational indication).

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual act; it provides pilgrimage-location framing (within two krośas).