Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

कथं म्लेच्छसमाकीर्णो देशोऽयं द्विजसत्तम । एतदाचक्ष्व मां ब्रह्मन्मार्कण्डेय महामते

Transliteration

kathaṃ mlecchasamākīrṇo deśo'yaṃ dvijasattama | etadācakṣva māṃ brahmanmārkaṇḍeya mahāmate

Translation

Wahai yang terbaik di antara para dwija, bagaimana negeri ini dipenuhi oleh mleccha? Terangkanlah kepadaku hal ini, wahai brāhmaṇa yang mulia, wahai Mārkaṇḍeya yang berhikmah agung.

Word by Word

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• म्लेच्छ-समाकीर्णः: filled with mlecchas
• म्लेच्छ-समाकीर्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: म्लेच्छ (प्रातिपदिक) + सम् + आ + कृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (म्लेच्छैः समाकीर्णः = ‘filled with mlecchas’), क्त-प्रत्ययान्त

• देशः: country, region
• देशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देशवाचक-सर्वनाम (demonstrative)

• द्विजसत्तम: O best of the twice-born
• द्विजसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समासार्थः (द्विजानां सत्तमः)

• एतत्: this (matter)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• आचक्ष्व: tell, explain
• आचक्ष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• माम्: to me
• माम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रथम-पुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun)

• ब्रह्मन्: O brahman (sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; ऋषि/ब्राह्मण-सम्बोधन

• मार्कण्डेय: O Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• महामते: O great-minded one
• महामते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहि (महती मतिः यस्य सः)

Speaker

Yudhiṣṭhira

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (speaker of the question)

Visual Art Cues

Scene: A troubled royal figure asks a venerable sage why the region has become filled with mlecchas; the hermitage is calm, contrasting with distant hints of turmoil beyond the forest edge.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Yudhiṣṭhira

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dhārmic seeker should inquire into causes and history with humility, approaching realized sages for truthful understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is the Revā/Narmadā sacred region (Revā Khaṇḍa), preparing for its māhātmya and purāṇic history.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is an inquiry initiating the teaching.