Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

आत्मानं मन्यते शुद्धं न किंचित्कल्मषं कृतम् । तस्यैवोत्तरकाष्ठायां देवदेवो जगद्गुरुः

ātmānaṃ manyate śuddhaṃ na kiṃcitkalmaṣaṃ kṛtam | tasyaivottarakāṣṭhāyāṃ devadevo jagadguruḥ

Ia memandang dirinya telah suci, seakan-akan tiada sedikit pun dosa pernah diperbuat. Dan di sisi utara tīrtha itu, bersemayam Dewa para dewa, Jagad-guru, guru semesta.

आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
मन्यतेconsiders
मन्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
शुद्धम्pure
शुद्धम्:
Karma-pravacaniya/Visheshana (Object complement/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘आत्मानम्’ इति विशेषणम्
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
किंचित्anything
किंचित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; अनिश्चितपरिमाणवाचक (something/any)
कल्मषम्sin, impurity
कल्मषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्मष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘किंचित्’ इति विशेष्य/विशेषणभावः
कृतम्committed/done
कृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘कल्मषम्’ इति विशेषणम् (done/committed)
तस्यof that (place/person)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
उत्तरकाष्ठायाम्in the northern quarter/direction
उत्तरकाष्ठायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर + काष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; कर्मधारयः (उत्तरा काष्ठा)
देवदेवःGod of gods
देवदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् देवः)
जगद्गुरुःthe teacher of the world
जगद्गुरुः:
Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरुः)

Sūta (deduced)

Tirtha: Uttara-kāṣṭhā of Cakatīrtha/Śūlabheda complex

Type: kshetra

Listener: nṛpottama

Scene: A pilgrim, freshly bathed, stands serene on the north bank, hands folded, gazing toward a subtle shrine-marker where Devadeva as Jagadguru is envisioned; the river behind glows softly, suggesting inner purification.

D
Devadeva (Śiva)
J
Jagadguru (Śiva)

FAQs

Proper engagement with a tīrtha yields inner cleansing—pilgrimage is presented as a dharmic means of kalmaṣa-kṣaya (removal of moral taint).

The same Śūlabheda/Cakatīrtha sacred complex, now further mapped by its ‘northern side’ where Devadeva is said to abide.

No new rite is specified in this half-verse; it states the fruit (purification) associated with the tīrtha, complementing the prior snāna-vidhi.