Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

वदतो दानवेन्द्रस्य न चुकोप स केशवः । अयुध्यमानं तं दृष्ट्वा चिन्तयामास दानवः

Transliteration

vadato dānavendrasya na cukopa sa keśavaḥ | ayudhyamānaṃ taṃ dṛṣṭvā cintayāmāsa dānavaḥ

Translation

Walau raja para Dānava berkata demikian, Keśava tidak menjadi murka. Melihat dia tidak mengangkat senjata untuk bertempur, sang Dānava pun merenung dalam hati apa yang harus dilakukan.

Word by Word

• वदतः: of (him) speaking
• वदतः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘वदतः’ = speaking (of)

• दानवेन्द्रस्य: of the lord of the demons
• दानवेन्द्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; दानवानाम् इन्द्रः = दानवेन्द्रः

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• चुकोप: became angry
• चुकोप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कुप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• केशवः: Keśava
• केशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अयुध्यमानम्: (him) not fighting
• अयुध्यमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: युध् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), आत्मनेपदी; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘अ-’ नञ् = not fighting

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• चिन्तयामास: pondered
• चिन्तयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘आस्’ सहायकधातु-योग (periphrastic perfect nuance)

• दानवः: the demon
• दानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic voice within the chapter)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-zone (contextual)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: O King (nṛpa) addressed in surrounding narration

Visual Art Cues

Scene: Keśava stands composed and unangered while the Dānava-lord speaks; the demon watches, puzzled, calculating his next move amid a charged stillness.

Characters & Entities

• Keśava
• Andhaka (dānava-indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine composure and kṣamā (forbearance) are signs of spiritual sovereignty; anger is not necessary for righteous power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is referenced in this narrative line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.