Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3
Devanagari script
सहस्रकिरणो देवो हर्ता कर्ता निरञ्जनः । अवतारेण लोकानामुद्धर्ता नर्मदातटे
Transliteration
sahasrakiraṇo devo hartā kartā nirañjanaḥ | avatāreṇa lokānāmuddhartā narmadātaṭe
Translation
Dewa seribu sinar itu—murni, tanpa noda, yang mengambil dan yang mencipta—turun sebagai avatāra dan menjadi penyelamat dunia-dunia di tepi Sungai Narmadā.
Word by Word
सहस्रकिरणःthousand-rayed
सहस्रकिरणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहस्र + किरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सहस्रं किरणाः यस्य/सहस्रकिरणः)
देवःthe god (Sun)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हर्ताremover; taker away
हर्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृ (धातु)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun) ‘हर्तृ’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कर्ताdoer; creator
कर्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृ (धातु)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun) ‘कर्तृ’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निरञ्जनःstainless; pure
निरञ्जनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् + अञ्जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्/निर्-पूर्वक-तत्पुरुषः (अञ्जनं/मलम् न यस्य)
अवतारेणby (his) descent/incarnation
अवतारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअवतार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
लोकानाम्of the worlds/people
लोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
उद्धर्ताuplifter; deliverer
उद्धर्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउद् + हृ (धातु)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun) ‘उद्धर्तृ’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नर्मदातटेon the bank of the Narmadā
नर्मदातटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा + तट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (नर्मदायाः तटः)
Speaker
Yudhiṣṭhira (continuing his inquiry)
Characters & Entities
Ā
Āditya (Sūrya)N
Narmadā (Revā)FAQs
Divinity manifests within sacred landscapes to uplift beings; the Narmadā’s banks are portrayed as a stage for cosmic rescue.
The Narmadā riverbank (Revā-taṭa) is highlighted as the locus of Āditya’s saving manifestation.
No explicit rite is stated here; the verse sets theological context for a Sun-related tīrtha narrative.