Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 27

निष्पन्दनयना मर्त्याश्चित्रेष्वालिखिता इव । देवायतनगा देवा रटन्ति प्रहसन्ति च । स्वप्ने पश्यन्ति चात्मानं रक्ताम्बरविभूषितम्

niṣpandanayanā martyāścitreṣvālikhitā iva | devāyatanagā devā raṭanti prahasanti ca | svapne paśyanti cātmānaṃ raktāmbaravibhūṣitam

Manusia fana menatap tanpa berkedip, laksana sosok yang dilukis pada gambar. Bahkan para dewa di dalam kuil pun meratap dan tertawa ganjil. Dalam mimpi, orang melihat dirinya berhias kain merah.

निष्पन्दmotionless
निष्पन्द:
TypeNoun
Rootनिष् + स्पन्द (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) निष्पन्द- = 'motionless' (पूर्वपद)
नयनाःwith unmoving eyes
नयनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनयन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः: निष्पन्द-नयन = 'having motionless eyes' (बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्)
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
चित्रेषुin pictures
चित्रेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
आलिखिताःdrawn; painted
आलिखिताः:
Karta (Subject complement/कर्तृसमानाधिकरण)
TypeVerb
Rootआ + लिख् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा/सादृश्य)
देवायतनtemple
देवायतन:
TypeNoun
Rootदेव + आयतन (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) नपुंसकलिङ्ग, पूर्वपद; देव-आयतन = 'temple of gods'
गाःlocated in the temple
गाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootग (प्रातिपदिक; ग = 'going/being in', from गम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: देवायतन-ग = 'situated in the temple'
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
रटन्तिthey cry out
रटन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootरट् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
प्रहसन्तिthey laugh loudly
प्रहसन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + हस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
पश्यन्तिthey see
पश्यन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
आत्मानम्themselves
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
रक्तred
रक्त:
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) रक्त- = 'red' (पूर्वपद)
अम्बरgarment
अम्बर:
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) नपुंसकलिङ्ग, पूर्वपद
विभूषितम्adorned (with red garments)
विभूषितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + भूष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: रक्त-अम्बर-विभूषित = 'adorned with red garments' (आत्मानम् विशेषयति)

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Listener: Bharata-uttama

Scene: People stand motionless, unblinking like painted figures; within temples, the gods seem to cry out and laugh; sleepers dream themselves clothed in red garments.

D
devas
T
temples (devāyatana)
D
dream-omens

FAQs

Omens manifest across waking life and dreams, urging vigilance and remembrance of the divine when time turns intense.

No specific tīrtha is named; the verse references temples in general (devāyatana) as part of the omen-description.

None; these are descriptive portents rather than instructions.