Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 149

Devanagari script

पश्चात्तृतीयादेयं यत्तत्पूर्वस्यां विवर्जयेत् । विधानमासां सर्वासां सामान्यं मनसः प्रिये

Transliteration

paścāttṛtīyādeyaṃ yattatpūrvasyāṃ vivarjayet | vidhānamāsāṃ sarvāsāṃ sāmānyaṃ manasaḥ priye

Translation

Apa pun dana yang ditetapkan setelah hari ketiga, janganlah diberikan pada hari sebelumnya. Inilah aturan umum bagi tata cara semua bulan, wahai kekasih hatiku.

Word by Word

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb of sequence)

• तृतीयात्: from the third (day/tithi)
• तृतीयात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (तृतीया-तिथि), पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative)

• देयम्: to be given
• देयम्: Vidhi (Injunctive predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: देय (कृदन्त; √दा (धातु))
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तव्यता (gerundive/णीयत्), ‘to be given’

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्-प्रत्यय (correlative)

• पूर्वस्याम्: on the previous (day)
• पूर्वस्याम्: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘पूर्वा (तिथि/रात्रि)’ इत्यर्थे; अधिकरण

• विवर्जयेत्: should avoid/omit
• विवर्जयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √वृज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• विधानम्: the procedure/ordinance
• विधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मासाम्: of the months
• मासाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• सर्वासाम्: of all
• सर्वासाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘मास’ (स्त्रीवद्भावेन) इत्यस्य विशेषणम्

• सामान्यम्: common/general
• सामान्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सामान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधाने विशेषणम्

• मनसः: of (my) mind/heart
• मनसः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बोधन-सम्बन्ध (vocative sense via genitive: ‘of heart’)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha observance (general)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A guru instructs a devotee with a palm-leaf manuscript, pointing to a calendar/pañcāṅga; offerings arranged but held back until the proper day; calm didactic setting near a ghat.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is not only what is given, but when and how—ritual timing preserves the integrity of a vow.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tirtha is named in the verse; it sits within the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered vrata framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

A timing restriction: items meant for after the third day should not be offered on the earlier day; this applies across all months.