Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

पिप्पलेश्वरतीर्थे द्वे माण्डव्येश्वरसंज्ञिते । द्वीपेश्वरद्वयं चैव प्राह तद्वद्भृगूद्वहः । उत्तरेश्वरतीर्थे द्वे अशोकेशद्वयी तथा

pippaleśvaratīrthe dve māṇḍavyeśvarasaṃjñite | dvīpeśvaradvayaṃ caiva prāha tadvadbhṛgūdvahaḥ | uttareśvaratīrthe dve aśokeśadvayī tathā

Ada dua tīrtha Pippaleśvara yang dikenal dengan nama Māṇḍavyeśvara. Keturunan Bhṛgu yang mulia juga menyatakan sepasang Dvīpeśvara. Demikian pula ada dua tīrtha Uttareśvara, serta sepasang Aśokeśa.

पिप्पलेश्वरतीर्थेat the Pippaleśvara ford
पिप्पलेश्वरतीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपिप्पल-ईश्वर-तīर्थ (प्रातिपदिक; पिप्पल + ईश्वर + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पिप्पलस्य ईश्वरः) + तत्पुरुषः (पिप्पलेश्वरस्य तीर्थम्)
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (सङ्ख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचनम्
माण्डव्येश्वरसंज्ञिते(there) called Māṇḍavyeśvara
माण्डव्येश्वरसंज्ञिते:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमाण्डव्य-ईश्वर-संज्ञित (प्रातिपदिक; माण्डव्य + ईश्वर + संज्ञित)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पिप्पलेश्वरतीर्थे इत्यस्य); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (माण्डव्यस्य ईश्वरः) + तत्पुरुषः (माण्डव्येश्वर-संज्ञितः = so-called Māṇḍavyeśvara)
द्वीपेश्वरद्वयम्the pair of Dvīpeśvara shrines
द्वीपेश्वरद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वीप-ईश्वर-द्वय (प्रातिपदिक; द्वीप + ईश्वर + द्वय)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वीपस्य ईश्वरः) + तत्पुरुषः (…योः द्वयम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
एवindeed/also
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः
प्राहsaid/declared
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु: अह्/ब्रू)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय)
Formअव्ययम्; तुलनार्थक-निपातः (likewise)
भृगूद्वहःthe foremost of the Bhṛgus
भृगूद्वहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु-उद्वह (प्रातिपदिक; भृगु + उद्वह)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगूणाम् उद्वहः = best of the Bhṛgus)
उत्तरेश्वरतीर्थेat the Uttareśvara ford
उत्तरेश्वरतीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर-ईश्वर-तīर्थ (प्रातिपदिक; उत्तर + ईश्वर + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (उत्तरः ईश्वरः) + तत्पुरुषः (उत्तरेश्वरस्य तीर्थम्)
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (सङ्ख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचनम्
अशोकेशद्वयीthe pair (dvayī) of Aśokeśa shrines
अशोकेशद्वयी:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअशोक-ईश-द्वयी (प्रातिपदिक; अशोक + ईश + द्वयी)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘द्वयी’ = द्वयस्य स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिकम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अशोकस्य ईशः) + तत्पुरुषः (अशोकेशयोः द्वयी)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थे (also/likewise)

A sage (muni), identified here as ‘best of Bhṛgu’s line’ (bhṛgūdvahaḥ)

Tirtha: Pippaleśvara/Māṇḍavyeśvara (pair), Dvīpeśvara (pair), Uttareśvara-tīrtha (pair), Aśokeśa (pair)

Type: temple

Listener: dvijas / pilgrims

Scene: A river-island and tree-shrine composition: twin Pippaleśvara liṅgas beneath grand aśvattha (pippala) trees with hanging roots; a sage (Bhṛgu lineage) gestures while reciting; twin Dvīpeśvara shrines on small river islets with boats approaching; twin Uttareśvara shrines marked by a north-pointing banner; twin Aśokeśa shrines surrounded by aśoka trees in bloom, pilgrims offering flowers seeking relief from sorrow.

P
Pippaleśvara
M
Māṇḍavyeśvara
D
Dvīpeśvara
U
Uttareśvara
A
Aśokeśa
B
Bhṛgu
M
Māṇḍavya

FAQs

Holy places are authenticated through ṛṣi testimony; the Purāṇa frames pilgrimage as participation in an ancient, lineage-backed sacred map.

Pippaleśvara/Māṇḍavyeśvara, Dvīpeśvara, Uttareśvara, and Aśokeśa sites in the Revā Khaṇḍa enumeration.

None; the verse is a location catalog, implying standard tīrtha observances (snāna, pūjā, pradakṣiṇā).