Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

Devanagari script

संचिन्त्य मनसा केयमिति मां वै सरिद्वरा । ज्ञात्वा संचिन्त्य मनसा रेवां लिङ्गोद्भवां पराम्

Transliteration

saṃcintya manasā keyamiti māṃ vai saridvarā | jñātvā saṃcintya manasā revāṃ liṅgodbhavāṃ parām

Translation

Sungai yang termulia merenung dalam hati, “Siapakah ini?” Lalu setelah bermeditasi, ia mengenali Revā sebagai Yang Mahatinggi—yang lahir dari liṅga Śiva.

Word by Word

• संचिन्त्य: having thought
• संचिन्त्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having reflected’

• मनसा: with (his) mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• का: who? / what (woman)?
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक

• इति: thus
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/उपपादक अव्यय (emphatic particle)

• सरिद्वरा: the excellent river (Reva)
• सरिद्वरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् + वरा (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (वरा सरित्)

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having known/understood’

• संचिन्त्य: having reflected
• संचिन्त्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• रेवाम्: Reva
• रेवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गोद्भवाम्: arisen from the liṅga
• लिङ्गोद्भवाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लिङ्ग + उद्भवा (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः ‘लिङ्गात् उद्भवा’ (arisen from the liṅga)

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (liṅgodbhavā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpaśreṣṭha

Visual Art Cues

Scene: A personified ‘best of rivers’ contemplates, then beholds Revā as a radiant goddess emerging from a Śiva-liṅga, signifying her supreme status.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Śiva-liṅga (liṅga)
• Ocean (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Revā is not merely water; she is a Śaiva manifestation, sanctified by origin from the liṅga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā–Sāgara-saṅgama region, tied to the appearance of a liṅga in the ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; it establishes theological identity—Revā as liṅga-born—supporting Śaiva worship at the site.