Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स विस्फुलिङ्गोत्करधूममिश्रं महोल्कवज्राशनिवाततुल्यम् । ततोऽट्टहासं प्रमुमोच घोरं विवृत्य वक्त्रं वडवामुखाभम्

Transliteration

sa visphuliṅgotkaradhūmamiśraṃ maholkavajrāśanivātatulyam | tato'ṭṭahāsaṃ pramumoca ghoraṃ vivṛtya vaktraṃ vaḍavāmukhābham

Translation

Lalu Ia membuka wajahnya lebar bagaikan api Vadavāmukha, dan melepaskan tawa mengerikan—laksana badai halilintar dan meteor besar, bercampur asap serta hujan percikan bara.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• विस्फुलिङ्गोत्करधूममिश्रम्: mixed with heaps of sparks and smoke
• विस्फुलिङ्गोत्करधूममिश्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विस्फुलिङ्ग + उत्कर + धूम + मिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• महा-उल्का-वज्र-आशनि-वात-तुल्यम्: like a great meteor, thunderbolt, lightning and wind
• महा-उल्का-वज्र-आशनि-वात-तुल्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत्/महा + उल्का + वज्र + आशनि + वात + तुल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• ततः: then/from thereupon
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)

• अट्टहासम्: loud laughter
• अट्टहासम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अट्टहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रमुमोच: released/uttered
• प्रमुमोच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• विवृत्य: having opened
• विवृत्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + वृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having opened)

• वक्त्रम्: mouth/face
• वक्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वडवामुखाभम्: resembling the mouth of a mare (submarine fire)
• वडवामुखाभम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वडवा + मुख + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-region

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/Śaunaka-group (typical)

Visual Art Cues

Scene: A colossal, Shiva-like figure opens his mouth wide like the mare-faced submarine fire; smoke, sparks, meteors and thunderbolt-like streaks whirl outward as a dreadful peal of laughter erupts.

Characters & Entities

• Śiva
• Vaḍavāmukha (mare-faced fire)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The terrifying theophany teaches humility: the cosmos is not autonomous, and divine power surpasses all worldly security.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it portrays cosmic omens.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated.