Mantra 4
Rishi: Yājñavalkya (traditional Śukla-Yajurvedic attribution for this kāṇḍa material)
Devata: Yajña / Prajāpati (functional deity: sacrificial totality conferring sovereignty and increase)
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed metrical chandas)
Samhita Patha (Devanagari)
ज्यै॑ष्ठ्यं च मे॒ आधि॑पत्यं च मे म॒न्युश्च॑ मे॒ भाम॑श्च॒ मेऽम॑श्च॒ मेऽम्भ॑श्च मे जे॒मा च॑ मे महि॒मा च॑ मे वरि॒मा च॑ मे प्रथि॒मा च॑ मे वर्षि॒मा च॑ मे द्राघि॒मा च॑ मे वृ॒द्धं च॑ मे॒ वृद्धि॑श्च मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्
Transliteration
jyáiṣṭhyaṃ ca me ā́dhipatyaṃ ca me manyúś ca me bhā́maś ca me ’máś ca me ’mbháś ca me jémā ca me mahimā́ ca me varimā́ ca me prathimā́ ca me varṣimā́ ca me drāghimā́ ca me vṛ́ddhaṃ ca me vṛ́ddhiś ca me yajñéna kalpantām
Translation
WJVS_951
Padapatha (Word Analysis)
ज्यैष्ठ्यम् च मे । आधिपत्यम् च मे । मन्युः च मे । भामः च मे । अमः च मे । अम्भः च मे । जेमा च मे । महिमा च मे । वरिमा च मे । प्रथिमा च मे । वर्षिमा च मे । द्राघिमा च मे । वृद्धम् च मे । वृद्धिः च मे । यज्ञेन कल्पन्ताम् ।
Word by Word
ज्यैष्ठ्यम्seniority, pre-eminence
ज्यैष्ठ्यम्:
Karma
TypeNoun (abstract)
Rootज्यैष्ठ्य (प्रातिपदिक; ज्येष्ठ-तद्धित भाव)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy, for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
आधिपत्यम्sovereignty, lordship
आधिपत्यम्:
Karma
TypeNoun (abstract)
Rootआधिपत्य (प्रातिपदिक; अधिपति-तद्धित भाव)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
मन्युःwrath, ardour
मन्युः:
Karma
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
भामःsplendour, brilliance
भामः:
Karma
TypeNoun
Rootभाम (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
अमःstrength, vigour
अमः:
Karma
TypeNoun
Rootअम (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
अम्भःwater; (also) support/abundance
अम्भः:
Karma
TypeNoun
Rootअम्भ (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
जेमाvictory, conquering power
जेमा:
Karma
TypeNoun
Rootजेम (प्रातिपदिक; √जि ‘to conquer’ से भाव/नाम)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
महिमाgreatness
महिमा:
Karma
TypeNoun
Rootमहिमन्/महिमा (प्रातिपदिक; महत् से)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वरिमाbreadth, expansiveness
वरिमा:
Karma
TypeNoun
Rootवरिमन्/वरिमा (प्रातिपदिक; वृ ‘to cover/choose’/‘wide’ भाव)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
प्रथिमाextension, breadth
प्रथिमा:
Karma
TypeNoun
Rootप्रथिमन्/प्रथिमा (प्रातिपदिक; √प्रथ् ‘to spread’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वर्षिमाheight; abundance
वर्षिमा:
Karma
TypeNoun
Rootवर्षिमन्/वर्षिमा (प्रातिपदिक; √वृष्/वर्ष् ‘to rain’/‘to be strong’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
द्राघिमाlength, long extent
द्राघिमा:
Karma
TypeNoun
Rootद्राघिमन्/द्राघिमा (प्रातिपदिक; √द्राघ् ‘to lengthen’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वृद्धम्grown state; prosperity
वृद्धम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक; √वृध् ‘to grow’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वृद्धिःgrowth, increase
वृद्धिः:
Karma
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक; √वृध्)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
यज्ञेनby/with the sacrifice
यज्ञेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पन्ताम्may they be duly arranged/fulfilled
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्प्) ‘to be fit/arrange’
Entities Mentioned
Y
YajñaP
PrajāpatiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes