योगाचार्यरूपेण शर्वावताराः (Śarva’s manifestations as Yoga-Teachers)

Verse 1

कृष्ण उवाच । युगावर्तेषु सर्वेषु योगाचार्यच्छलेन तु । अवतारान्हि शर्वस्य शिष्यांश्च भगवन्वद

Kṛṣṇa berkata: “Wahai Bhagavan, pada setiap putaran zaman, dalam samaran sebagai guru yoga, mohon jelaskan penjelmaan-penjelmaan Śarva (Śiva) serta para murid-Nya.”

Verse 2

उपमन्युरुवाच । श्वेतः सुतारो मदनः सुहोत्रः कङ्क एव च । लौगाक्षिश्च महामायो जैगीषव्यस्तथैव च

Upamanyu berkata: “Śveta, Sutāra, Madana, Suhotra, dan juga Kaṅka; demikian pula Laugākṣi, Mahāmāya, serta Jaigīṣavya.”

Verse 3

दधिवाहश्च ऋषभो मुनिरुग्रो ऽत्रिरेव च । सुपालको गौतमश्च तथा वेदशिरा मुनिः

Dadhivāha, Ṛṣabha, resi Ugra, dan Atri; demikian pula Supālaka, Gautama, serta resi Vedaśiras—mereka pun disebutkan di sini.

Verse 4

गोकर्णश्च गुहावासी शिखण्डी चापरः स्मृतः । जटामाली चाट्टहासो दारुको लांगुली तथा

Gokarṇa, Sang Penghuni Gua (Guhāvāsī), Śikhaṇḍī, dan satu lagi yang dikenang; Jaṭāmālī, Aṭṭahāsa, Dāruka, serta Lāṅgulī—demikianlah nama-nama suci Śiva dipuji.

Verse 5

महाकालश्च शूली च डंडी मुण्डीश एव च । सविष्णुस्सोमशर्मा च लकुलीश्वर एव च

Dia adalah Mahākāla; Dia Sang Pemegang Triśūla; Dia Sang Pemegang Tongkat; Dia Muṇḍīśa. Dia juga disebut Saviṣṇu, Somaśarmā, dan Lakulīśvara.

Verse 6

एते वाराह कल्पे ऽस्मिन्सप्तमस्यांतरो मनोः । अष्टाविंशतिसंख्याता योगाचार्या युगक्रमात्

Dalam Vārāha Kalpa ini, pada Manvantara Manu ketujuh, para guru Yoga ini—berjumlah dua puluh delapan—muncul berurutan sesuai perjalanan yuga.

Verse 7

शिष्याः प्रत्येकमेतेषां चत्वारश्शांतचेतसः । श्वेतादयश्च रुष्यांतांस्तान्ब्रवीमि यथाक्रमम्

Masing-masing dari mereka memiliki empat murid yang berhati tenang. Para resi yang mulia, mulai dari Śveta dan seterusnya, akan kuuraikan sekarang menurut urutannya.

Verse 8

श्वेतश्श्वेतशिखश्चैव श्वेताश्वः श्वेतलोहितः । दुन्दुभिश्शतरूपश्च ऋचीकः केतुमांस्तथा

(Mereka ialah) Śveta, Śvetaśikha, Śvetāśva, Śvetalohita; juga Dundubhi, Śatarūpa, Ṛcīka, serta Ketumān.

Verse 9

विकोशश्च विकेशश्च विपाशः पाशनाशनः । सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्गमो दुरतिक्रमः

Ia adalah Vikośa dan Vikeśa; Ia Vipāśa, pemusnah pāśa (belenggu). Ia berwajah suci sekaligus dahsyat; Ia sukar didekati dan tak terlampaui—Śiva, Pati tertinggi pemutus ikatan paśu.

Verse 10

सनत्कुमारस्सनकः सनंदश्च सनातनः । सुधामा विरजाश्चैव शंखश्चांडज एव च

Sanatkumāra, Sanaka, Sananda, dan Sanātana; demikian pula Sudhāmā, Virajā, Śaṅkha, serta Āṇḍaja—para resi mulia ini (disebut/dianggap hadir).

Verse 11

सारस्वतश्च मेघश्च मेघवाहस्सुवाहकः । कपिलश्चासुरिः पञ्चशिखो बाष्कल एव च

Mereka ialah Sārasvata, Megha, Meghavāha, Suvāhaka; juga Kapila, Āsuri, Pañcaśikha, dan Bāṣkala.

Verse 12

पराशराश्च गर्गश्च भार्गवश्चांगिरास्तथा । बलबन्धुर्निरामित्राः केतुशृंगस्तपोधनः

Ada pula Parāśara dan Garga, Bhārgava serta Aṅgirā; Balabandhu, Nirāmitra, dan Ketuśṛṅga—para pertapa yang kaya oleh harta tapa.

Verse 13

लंबोदरश्च लंबश्च लम्बात्मा लंबकेशकः । सर्वज्ञस्समबुद्धिश्च साध्यसिद्धिस्तथैव च

Ia adalah Yang Berperut Buncit, Yang Mahatinggi, Yang Berwujud Mahaluas, dan Yang Berambut Panjang. Ia Mahatahu, seimbang batinnya, serta sekaligus tujuan yang dicapai dan kesempurnaan yang telah terwujud.

Verse 14

सुधामा कश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजास्तथा । अत्रिरुग्रो गुरुश्रेष्ठः श्रवनोथ श्रविष्टकः

Sudhāmā, Kaśyapa, Vasiṣṭha dan Virajā; Atri, Ugra, sang guru termulia, serta Śravaṇa dan Śraviṣṭaka—nama-nama mulia ini disebutkan berurutan di sini.

Verse 15

कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः । काश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनश्च बृहस्पतिः

Kuṇi, Kuṇibāhu, Kuśarīra, dan Kunetraka; juga Kāśyapa, Uśanā (Śukra), Cyavana, serta Bṛhaspati—para maharṣi ini pun disebutkan di sini.

Verse 16

उतथ्यो वामदेवश्च महाकालो महा ऽनिलः । वाचःश्रवाः सुवीरश्च श्यावकश्च यतीश्वरः

Dia dikenal sebagai Utathya dan Vāmadeva; Mahākāla dan Mahā’nila (Angin Agung); juga Vācaḥśravā, Suvīra, Śyāvaka, dan Yatīśvara, Sang Penguasa para pertapa.

Verse 17

हिरण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षिः कुथुमिस्तथा । सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव कुबन्धः कुशकन्धरः

Hiraṇyanābha, Kauśalya, Lokākṣi, dan Kuthumi; juga Sumantu dan Jaimini, serta Kubandha dan Kuśakandhara—para resi ini disebutkan di sini.

Verse 18

प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान्गौतमस्तथा । भल्लवी मधुपिंगश्च श्वेतकेतुस्तथैव च

Plakṣa, Dārbhāyaṇi, Ketumān, dan Gautama; juga Bhallavī, Madhupiṅga, serta Śvetaketu—mereka pun termasuk resi mulia yang disebut di sini.

Verse 19

उशिजो बृहदश्वश्च देवलः कविरेव च । शालिहोत्रः सुवेषश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

Uśija, Bṛhadaśva, Devala, dan Kavi; Śālihotra, Suveṣa, Yuvanāśva, dan Śaradvasu—para resi mulia ini pun dihitung terkait ajaran suci Śaiva ini.

Verse 20

अक्षपादः कणादश्च उलूको वत्स एव च । कुलिकश्चैव गर्गश्च मित्रको रुष्य एव च

Akṣapāda dan Kaṇāda, Ulūka dan Vatsa; juga Kulika dan Garga, serta Mitraka dan Ruṣya—mereka pun dihitung dalam kisah suci ini.

Verse 21

एते शिष्या महेशस्य योगाचार्यस्वरूपिणः । संख्या च शतमेतेषां सह द्वादशसंख्यया

Mereka ini adalah para murid Mahēśa (Dewa Śiva), berwujud laksana para guru yoga. Jumlah mereka seratus; bersama dua belas lagi menjadi seratus dua belas.

Verse 22

सर्वे पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञा वेदवेदांगपारगाः

Mereka semua adalah Pāśupata yang telah siddha, tubuhnya berdebu oleh olesan abu suci. Mereka mengetahui hakikat makna semua śāstra, serta mahir dalam Weda dan Vedāṅga.

Verse 23

शिवाश्रमरतास्सर्वे शिवज्ञानपरायणाः । सर्वे संगविनिर्मुक्ताः शिवैकासक्तचेतसः

Mereka semua tekun dalam disiplin Śivāśrama dan sepenuhnya bersandar pada pengetahuan tentang Śiva. Bebas dari segala keterikatan pergaulan duniawi, batin mereka terpaut hanya kepada Śiva semata.

Verse 24

सर्वद्वंद्वसहा धीराः सर्वभूतहिते रताः । ऋजवो मृदवः स्वस्था जितक्रोधा जितेंद्रियाः

Mereka teguh dan sabar, sanggup menanggung segala pasangan lawan; tekun demi kesejahteraan semua makhluk. Mereka lurus, lembut, tenteram; menaklukkan amarah dan menguasai indria.

Verse 25

रुद्राक्षमालाभरणास्त्रिपुंड्रांकितमस्तकाः । शिखाजटास्सर्वजटा अजटा मुंडशीर्षकाः

Mereka berhias kalung Rudrākṣa dan dahi mereka bertanda Tripuṇḍra dari abu suci. Ada yang berjāṭā dengan śikhā, ada yang seluruhnya berjāṭā, ada yang tanpa jāṭā, dan ada pula yang berkepala gundul.

Verse 26

फलमूलाशनप्रायाः प्राणायामपरायणाः । शिवाभिमानसंपन्नाः शिवध्यानैकतत्पराः

Mereka terutama hidup dari buah dan umbi-umbian, tekun dalam disiplin prāṇāyāma. Dipenuhi keyakinan suci, “aku milik Śiva,” mereka sepenuh hati hanya bermeditasi pada Śiva semata.

Verse 27

समुन्मथितसंसारविषवृक्षांकुरोद्गमाः । प्रयातुमेव सन्नद्धाः परं शिवपुरं प्रति

Setelah mencabut hingga tuntas tunas-tunas yang tumbuh dari pohon beracun bernama saṃsāra, mereka berdiri siap berangkat—menuju kediaman tertinggi, Śivapura.

Verse 28

सदेशिकानिमान्मत्वा नित्यं यश्शिवमर्चयेत् । स याति शिवसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

Siapa pun yang memandang ajaran ini sebagai upadeśa dari guru sejati lalu setiap hari memuja Śiva, ia mencapai Śiva-sāyujya (penyatuan dengan Śiva); tiada perlu keraguan lagi.