Rig Veda 8.14.5 — Mandala 8, Sukta 14, Mantra 5

Sukta 8.14

Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)

Devata: Indra

Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)

Samhita Patha (Devanagari)

यज्ञ इन्द्रमवर्धयद्यद्भूमिं व्यवर्तयत् । चक्राण ओपशं दिवि ॥

Transliteration

yajñá índram avardhayad yád bhū́miṃ vy àvartayat | cakrāṇá ópaśaṃ diví ||

Translation

Yajña membesarkan Indra ketika ia meluaskan bumi dan menegakkannya dalam tatanan yang benar; ia membentuk di langit penopang yang teguh.

Word by Word

• यज्ञः: the sacrifice (ritual)
• यज्ञः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)

• इन्द्रम्: Indra (as object)
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अवर्धयत्: increased, strengthened
• अवर्धयत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धते) + अव-

• यत्: when; that (insofar as)
• यत्: (सम्बन्ध/उपपद)
• Type: Indeclinable (relative) / Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भूमिम्: the earth
• भूमिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• वि: apart, asunder, widely
• वि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग)

• अवर्तयत्: turned/rolled; set in motion; made to turn
• अवर्तयत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृत्/√वर्त् (वर्तते) + अव-

• चक्राणः: having made; doing; performing
• चक्राणः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: √कृ (कृणोति) → चक्राण (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• उपशम्: calm, appeasement, quieting
• उपशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उपश (प्रातिपदिक; उप-√शम् ‘to become calm/quiet’)

• दिवि: in heaven; in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)