Rig Veda 10.67.2 — Mandala 10, Sukta 67, Mantra 2

Sukta 10.67

Rishi: Aṅgirasa/Ayāsya stream (collective seer-powers named)

Devata: Indra-associated revelation cycle; also Ṛta and Yajña as operative powers

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतं शंसन्त ऋजु दीध्याना दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विप्रं पदमङ्गिरसो दधाना यज्ञस्य धाम प्रथमं मनन्त ॥

Transliteration

ṛtáṃ śáṃsanta ṛjú dīdhyānā divás putrā́so ásurasya vīrā́ḥ | vípraṃ padám aṅgíraso dádhānā yajñásya dhā́ma prathamáṃ mananta ||

Translation

Mewartakan Ṛta (Kebenaran kosmis) dan menyalakan kelurusan di dalam diri, putra-putra Langit—para pahlawan Asura—menegakkan kedudukan sang ṛṣi yang terilham. Para Aṅgirasa, meneguhkan jejak sang vipra, membayangkan rumah pertama bagi yajña (kurban suci).

Word by Word

• ऋतम्: truth; cosmic order
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (ऋ-गतौ/ऋ-क्रमणे; ‘right order, truth’)

• शंसन्त: they proclaim; they praise
• शंसन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √शंस् (स्तुतौ/आख्याने)

• ऋजु: straight; rightly
• ऋजु: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: ऋजु (प्रातिपदिक)

• दीध्याना: meditating; intent in thought
• दीध्याना: कर्तृविशेषण
• Type: Participle
• Root: √ध्यै/√ध्या (चिन्तायाम्) → दीध्य (intensive/reduplicated base)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: ‘sky, heaven’)

• पुत्रासः: sons
• पुत्रासः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• असुरस्य: of the Asura (lord)
• असुरस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• वीराः: heroes
• वीराः: कर्ता (apposition to दिवः पुत्रासः)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• विप्रम्: the inspired sage; poet
• विप्रम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• पदम्: step; place; station
• पदम्: कर्म (दधानाḥ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरसः: the Aṅgirases
• अङ्गिरसः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक; ऋषिगण/वंश)

• दधाना: placing; establishing; holding
• दधाना: कर्तृविशेषण
• Type: Participle
• Root: √धा (धारणे/स्थापने) → दधा- (reduplicated present base)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• धाम: abode; seat; ordinance
• धाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• प्रथमम्: first; at first
• प्रथमम्: विशेषण/क्रियाविशेषण
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• मनन्त: they thought; they conceived
• मनन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन् (अवबोधने/चिन्तायाम्)