Rig Veda 1.33.5: Mandala 1, Sukta 33, Mantra 5

Sukta 1.33

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

परा चिच्छीर्षा ववृजुस्त इन्द्रायज्वानो यज्वभिः स्पर्धमानाः । प्र यद्दिवो हरिवः स्थातरुग्र निरव्रताँ अधमो रोदस्योः ॥

Transliteration

párā cic chīrṣā́ vavṛjus tá indrā́yajvāno yájvabhiḥ spárdhamānāḥ | prá yád divó harivaḥ sthā́tar ugrá nír avratā́m adhamó ródasyoḥ ||

Translation

Bahkan kepala-kepala mereka pun engkau lemparkan jauh, wahai Indra, ketika yang tak ditahbiskan (ayajvan) bersaing dengan para pelaku yajña (yajva). Ketika engkau, wahai yang perkasa bertunggangan kuda-kuda keemasan, tampil tegak dari langit, engkau menekan yang tanpa-ṛta (niravrata) ke bawah—paling rendah di antara dua dunia—agar jalan Ṛta (Tatanan) menang.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परा: away, forth
• परा: क्रियाविशेषण (गत्यर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: परा (उपसर्ग/निपात)

• चित्: even, indeed
• चित्: सम्बन्ध/अवधारण (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• शीर्षा: head
• शीर्षा: कर्म (object of ववृजुः) / परिणाम (what was cast off)
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• ववृजुः: they cast off / threw away
• ववृजुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृज् (धातु)

• ते: they
• ते: कर्तृ (agent of ववृजुः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यज्वानः: worshippers, sacrificers
• यज्वानः: कर्तृ (apposition to ते)
• Type: Noun/Adjective
• Root: यज्वन् (प्रातिपदिक; यज्-धातोः कृत्)

• यज्वभिः: with worshippers / by sacrificers
• यज्वभिः: करण (means/association: ‘with/among worshippers’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: यज्वन् (प्रातिपदिक)

• स्पर्धमानाः: contending, vying
• स्पर्धमानाः: कर्तृ (qualifying ते/यज्वानः)
• Type: Participle
• Root: स्पर्ध् (धातु)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यत्: what (that which)
• यत्: कर्म (object of स्थातः/स्थातर्—‘set/placed forth what…’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (genitive: ‘of heaven/sky’)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• हरिवः: O bay-horsed one (Indra)
• हरिवः: सम्बोधन (address to Indra)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: हरिवत्/हरिवन् (इन्द्रस्य विशेषण-प्रातिपदिक)

• स्थातः: (you) set/placed
• स्थातः: क्रिया (Indra as agent implied)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• उग्र: O mighty one
• उग्र: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• निः: out, forth
• निः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: निस् (उपसर्ग/अव्यय)

• अव्रतान्: the lawless, vowless
• अव्रतान्: कर्म (object of अधमः)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: अ-व्रत (प्रातिपदिक)

• अधमः: he drove away / he blew away
• अधमः: क्रिया
• Type: Verb (finite, Vedic) / Adjective used predicatively
• Root: अधम (प्रातिपदिक)

• रोदस्योः: of the two worlds (heaven and earth)
• रोदस्योः: अपादान/अधिकरण (from/within the two worlds; contextual)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-शब्द)