Rig Veda 1.188.2 — Mandala 1, Sukta 188, Mantra 2

Sukta 1.188

Rishi: Agastya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 1.188)

Devata: Tanūnapāt (a form/aspect of Agni; immanent fire)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तनूनपादृतं यते मध्वा यज्ञः समज्यते । दधत्सहस्रिणीरिषः ॥

Transliteration

tanū́napād ṛtáṃ yaté madhvā́ yajñáḥ sám ajyate | dádhat sahasríṇīr íṣaḥ ||

Translation

Wahai Tanūnapāt, ketika seseorang berjalan dalam Ṛta (Kebenaran-Keteraturan), yajña (kurban suci) diurapi dengan kemanisan; ia menampung di dalamnya dorongan-dorongan daya yang seribu lipat—nourishment yang melipatgandakan daya jiwa untuk maju.

Word by Word

• तनूनपात्: Tanūnapāt (a form/name of Agni)
• तनूनपात्: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: तनूनपात् (प्रातिपदिक; अग्निदेवविशेष/देवता-नाम)

• ऋतम्: the cosmic order / truth
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• यते: strives / exerts himself
• यते: कर्तृ (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: यत् (धातु; ‘प्रयत्न/यत्न’)

• मध्वा: with honey / with sweetness (mead)
• मध्वा: करण
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• यज्ञः: the sacrifice / ritual
• यज्ञः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• समज्यते: is anointed / is duly prepared
• समज्यते: कर्तृ (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: अञ्ज् (धातु; ‘लेपने/अभ्यञ्जने’) + सम् (उपसर्ग)

• दधत्: placing / bestowing
• दधत्: कर्तृ (यज्ञस्य विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: धा (धातु; ‘धारण/स्थापन’)

• सहस्रिणीः: thousandfold / possessing thousands
• सहस्रिणीः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सहस्रिन् (प्रातिपदिक; ‘सहस्र-युक्त/सहस्र-सम्बद्ध’)

• इषः: refreshments / invigorating offerings
• इषः: कर्म
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक; ‘बल/पोषण/आहार-रस’)