Shloka 21

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

भिन्नवर्मारुधिरंवमन्वक्त्रेणरावणिः ।।।।जग्राहकार्मुकश्रेष्ठंदृढज्यंबलवत्तरम् ।

Transliteration

bhinnavarmā rudhiraṃ vaman vaktreṇa rāvaṇiḥ | jagrāha kārmukaśreṣṭhaṃ dṛḍhajyaṃ balavattaram ||

Translation

Dengan zirahnya terbelah dan darah memancar dari mulutnya, putra Rāvaṇa (Indrajit) meraih busur terbaiknya—perkasa, bertali busur kencang dan kukuh.

Word by Word

• भिन्नवर्मा: with armor shattered
• भिन्नवर्मा: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न-वर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Masculine, Nominative singular); क्त-प्रत्ययान्त + षष्ठी-तत्पुरुषः (भिन्नं वर्म यस्य) — अर्थतः बहुव्रीहिवत् प्रयोगः

• रुधिरम्: blood
• रुधिरम्: कर्म (Karma/Object of vaman)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative singular)

• वमन्: vomiting / spewing
• वमन्: क्रियाविशेषण (Concomitant action)
• Type: Verb
• Root: वम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (Present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; रावणिः इति सह

• वक्त्रेण: with (his) mouth
• वक्त्रेण: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Neuter, Instrumental singular)

• रावणिः: Indrajit
• रावणिः: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: रावणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्

• जग्राह: seized
• जग्राह: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (3rd sg)

• कार्मुकश्रेष्ठम्: the best bow
• कार्मुकश्रेष्ठम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कार्मुक-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्मुकानां श्रेष्ठम्)

• दृढज्यम्: with a firm string
• दृढज्यम्: कर्म-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दृढ-ज्या (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; कार्मुकश्रेष्ठम् इति विशेषणम्

• बलवत्तरम्: stronger / very strong
• बलवत्तरम्: कर्म-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; तर्तम्ये तर-प्रत्यय (comparative); कार्मुकश्रेष्ठम् इति विशेषणम्

Context

Bow split, ejecting blood from mouth, Indrajith took his strong best of bows which had a stout string.

Characters & Entities

• Indrajit (Rāvaṇi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse reflects kṣatriya-dharma: even when wounded, a warrior continues the duty of battle with resolve and discipline, without abandoning the field.

What is the narrative situation?

Indrajit has been hurt and his armour is broken; despite this, he re-arms himself by taking up a superior bow to continue fighting.

Which character virtue is emphasized?

Determination and martial steadfastness (dhairya and yuddha-niṣṭhā) in the face of injury.