Shloka 11
Devanagari script
तस्यगात्रेषुपतिताभिद्यन्तेशतशश्शिलाः ।पादपाःपुष्पिताग्राश्चभग्नाःपेतुर्महीतले ।।।।
Transliteration
tasya gātreṣu patitā bhidyante śataśaḥ śilāḥ | pādapāḥ puṣpitāgrāś ca bhagnāḥ petur mahītale ||
Translation
Ketika jatuh menimpa anggota tubuhnya, ratusan batu karang pun pecah berkeping-keping; pepohonan berujung bunga juga patah dan roboh menghantam bumi.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
गात्रेषुon (his) limbs
गात्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
पतिताःfallen
पतिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√पत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; शिलाः इत्यस्य विशेषणम्
अभिद्यन्तेare shattered/split
अभिद्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√द्युत्/√द्य (धातु; ‘to split’ in this context) + अभि (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (are shattered)
शतशःby hundreds
शतशः:
Sankhya-visheshana (संख्याविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशतशः (अव्यय)
Formपरिमाण/प्रकारवाचक-अव्यय (by hundreds/in hundreds)
शिलाःrocks
शिलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पादपाःtrees
पादपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पुष्पिताग्राःwith blossoming tops
पुष्पिताग्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुष्पित + अग्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (पुष्पितम् अग्रं येषाम्) पादपाः इत्यस्य विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
भग्नाःbroken
भग्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√भञ्ज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; पादपाः इत्यस्य विशेषणम्
पेतुःfell
पेतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्
महीतलेon the ground
महीतले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमही + तल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष (महेः तलम्)
Context
Fallen on his limbs many rocks got broken, even the treetops with blossoms were broken and fell on the ground.
Characters & Entities
K
KumbhakarṇaE
Earth/ground (mahītala)FAQs
Consequences of force: the verse underscores how sheer power can render aggression ineffective—inviting reflection on wise means versus reckless violence.
The vānara missiles (rocks/trees) strike Kumbhakarṇa but are destroyed on impact and fall to the earth.
Overwhelming might and resistance.