Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

पुत्रौदशरथस्येमौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।।।उत्तमौरूपसम्पन्नौसीतायाःपदमागतौ ।एतौसागरमासाद्यसन्निविष्टौमहाद्युती ।।।।

putrau daśarathasyemau bhrātarau rāma-lakṣmaṇau |

uttamau rūpa-sampannau sītāyāḥ padam āgatau ||

etau sāgaram āsādya sanniviṣṭau mahā-dyutī ||

Inilah dua putra Daśaratha, dua saudara—Rāma dan Lakṣmaṇa—yang utama, elok rupawan, telah datang menapaki jalan menuju Sītā. Setelah mencapai tepi samudra, kedua pahlawan bercahaya itu berkemah di sana.

putrautwo sons
putrau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
daśarathasyaof Dasharatha
daśarathasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdaśaratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
imauthese two
imau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; सर्वनाम
bhrātarautwo brothers
bhrātarau:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (भ्रातृ प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
rāma-lakṣmaṇauRama and Lakshmana
rāma-lakṣmaṇau:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootrāma + lakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; द्वन्द्व-समासः (इतरेतर-द्वन्द्व): रामश्च लक्ष्मणश्च
uttamauexcellent
uttamau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
rūpa-sampannauendowed with beauty
rūpa-sampannau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpa + sampanna (सम्पन्न, कृदन्त-प्रातिपदिक from sam+pad)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘sampanna’; तत्पुरुष-समासः: रूपेण सम्पन्नौ (endowed with beauty)
sītāyāḥof Sita
sītāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
padamplace/abode
padam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र—स्थानम्/पदम् (place/trace)
āgatauhave come
āgatau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā + gam (गम् धातु) → āgata (आगत, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used predicatively: ‘have come’
etauthese two
etau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (एतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; सर्वनाम
sāgaramthe ocean
sāgaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
āsādyahaving reached
āsādya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā + sad (सद् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having reached/approached
sanniviṣṭauare settled
sanniviṣṭau:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Rootsam + ni + viś (विश् धातु) → sanniviṣṭa (सन्निविष्ट, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP): seated/encamped
mahādyutīhighly illustrious
mahādyutī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + dyuti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; कर्मधारय-समासः: महती द्युतिः यस्य (greatly radiant/illustrious)

"If my wings are cut off and my eyes are injured, on account of that inauspicious act you will take on all sins of my life from the night I was born till the night I am dead leaving my original form, even will happen (Suka tells Rama)."

D
Daśaratha
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
S
Sāgara (ocean/sea)

FAQs

Dharma here is the righteous resolve to restore justice—Rāma’s journey is directed toward rescuing Sītā, framed as a purposeful, principled mission rather than mere conquest.

A Rākṣasa informant reports to Rāvaṇa that Rāma and Lakṣmaṇa have reached the seashore and established a camp, signaling imminent action against Laṅkā.

Steadfastness and radiance (mahā-dyuti): the brothers’ disciplined advance and calm establishment of camp reflects controlled strength guided by duty.