Shloka 20

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

Devanagari script

सचपत्रलघुर्भूत्वाहरिभिर्दर्शितेभये ।अन्तरिक्षेस्थितोभूत्वापुनर्वचनमब्रवीत् ।।।।

Transliteration

sa ca patralaghur bhūtvā haribhir darśite bhaye |

antariḳṣe sthito bhūtvā punar vacanam abravīt ||

Translation

Lalu Śuka menjadi ringan bersayap; dan setelah rasa takut yang ditunjukkan para vānarā itu mereda, ia tetap melayang di angkasa terbuka dan kembali berbicara.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि), एकवचनम्; सर्वनाम

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• पत्रलघुः: light-winged
• पत्रलघुः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पत्र + लघु (प्रातिपदिक-द्वयम्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सः इत्यस्य)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: पूर्वक्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्ययः)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया (having become)

• हरिभिः: by the monkeys
• हरिभिः: करणम्
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (करणम्/सह), बहुवचनम्

• दर्शिते: shown / made manifest
• दर्शिते: अधिकरण-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + णिच् (कारण) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; 'अभये' इत्यस्य विशेषणम्

• अभये: in safety / in fearlessness
• अभये: अधिकरणम्
• Type: Noun
• Root: अभय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणम्), एकवचनम्

• अन्तरिक्षे: in the sky
• अन्तरिक्षे: अधिकरणम्
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणम्), एकवचनम्

• स्थितः: standing / stationed
• स्थितः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past active participle in sense of 'standing/being'); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सः' इत्यस्य विशेषणम्

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: पूर्वक्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्ययः)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्ति-बोधक-अव्ययम् (adverb)

• वचनम्: words / speech
• वचनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• अब्रवीत्: spoke / said
• अब्रवीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतन-भूतकालः, imperfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

Context

Suka, felt secure in the air and finding monkeys also settled, once again spoke these words.

Characters & Entities

• Śuka
• Vānaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma enables dialogue: once violence is restrained, speech and negotiation can proceed even between enemies.

What is the narrative situation?

After being spared, Śuka regains a safe position in the air and resumes his message.

Which character virtue is emphasized?

Composure under pressure—Śuka continues his assigned role after escaping immediate harm.